دریافت فایل

حجم: 8 MB

زمان: 48 دقیقه

شرح آیه 212 سوره مبارکه بقره

212- زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا ۘ وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

212- زندگى دنیا براى کافران زینت داده شده است; (از این رو) افراد باایمان (و تهى دست) را مسخره مى کنند; در حالى که پرهیزگاران در روز رستاخیز، بالاتر از آنان هستند; و خداوند، هر کس را بخواهد بدون حساب روزى مى دهد.

«ابن عباس» مفسر معروف مى گوید: این آیه درباره اقلیت اشرافى و رؤساى قریش نازل شد، که زندگى بسیار مرفه اى داشتند، و جمعى از مؤمنان ثابت قدمِ آغاز اسلام، همچون عمار، بلال و... را که از نظر زندگى مادى فقیر و تهیدست بودند به باد استهزاء و مسخره مى گرفتند، مى گفتند: اگر پیامبر(صلى الله علیه وآله) شخصیتى داشت و از طرف خدا بود، اشراف و بزرگان از او پیروى مى کردند، آیه فوق نازل شد و به سخنان بى اساس آنها پاسخ داد.(1)

تفسیر:

کافران دنیاپرست

شأن نزول بالا که مى گوید: آیه ناظر به اشراف خودخواه قریش است، مانع از آن نیست که یک قاعده کلى و عمومى از آن استفاده کرده، یا آن را مکمل آیه پیشین درباره یهود بدانیم. آیه مى گوید: «زندگى دنیا براى کافران زینت داده شده است» (زُیِّنَ لِلَّذینَ کَفَرُوا الْحَیاةُ الدُّنْیا).

لذا از باده غرور سرمست شده «و افراد با ایمان را که احیاناً دستشان تهى است به باد مسخره مى گیرند» (وَ یَسْخَرُونَ مِنَ الَّذینَ آمَنُوا).

این در حالى است «که این افراد با ایمان و تقوا در قیامت برتر از آنها هستند» (وَ الَّذینَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ).

آنها در اعلى عِلّیین بهشت اند و اینها در دَرَکات جهنم.

زیرا در آن جهان، مقامات معنوى صورت عینى به خود مى گیرد و مؤمنان در درجات بالایى قرار خواهند گرفت، آنها گوئى بر فراز آسمان ها سیر مى کنند در حالى که اینها در اعماق زمین مى روند.

و این جاى تعجب نیست; «زیرا خداوند هر کس را بخواهد بى حساب روزى مى دهد» (وَ اللّهُ یَرْزُقُ مَنْ یَشاءُ بِغَیْرِ حِساب).

اینها در حقیقت، بشارت و آرامش است براى مؤمنان فقیر، و هشدار و تهدیدى است براى ثروتمندان مغرور و بى ایمان.

این احتمال نیز وجود دارد که: جمله اخیر اشاره به این باشد که خداوند در آینده به مؤمنان روزى بى حساب مى دهد، همان گونه که با پیشرفت اسلام این معنى تحقق یافت.

بى حساب بودن روزى خداوند به افراد با ایمان، اشاره به این است که هرگز پاداش ها و مواهب الهى به اندازه اعمال ما نیست بلکه مطابق کرم و لطف اوست و مى دانیم لطف و کرمش حدّ و حدود ندارد.

* * *

نکته:

همیشه افراد بى ایمان و دنیاپرست، که سخت فریفته زرق و برق دنیا مى باشند و افق دیدشان از چهار دیوارى ماده فراتر نمى رود، امکانات مادى را مقیاس ارزیابى همه ارزش ها مى دانند و به همین دلیل، در فکر کوتاه و علیل آنها کسانى که دستشان از ثروت تهى است فاقد شخصیت هستند و لذا آنها را به باد مسخره مى گیرند، در حالى که صاحبنظران با ایمان که بدین مشت خاک نظرى ندارند ارزش هاى مادى را در برابر ارزش هاى معنوى بى رنگ مى بینند و به آنها همچون بازیچه کودکان مى نگرند. و اگر طالب مواهب مادى دنیا هستند، براى این است که آخرت را در لابلاى آن جستجو مى کنند.

در اینجا یک سؤال باقى مى ماند که فعل مجهول «زُیِّنَ» (زینت داده شده است) چه معنى دارد؟ و فاعل آن کیست؟ کیست که زندگى دنیا را در نظر کافران زینت داده است؟ پاسخ این سؤال را در ذیل آیه 14 سوره «آل عمران» در همین جلد مطالعه خواهید نمود.

* * *

1 ـ «مجمع البیان»، جلد 2، صفحه 62، ذیل آیه مورد بحث (مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، طبع اول، 1415 هـ ق) ـ «جامع البیان» ابن جریر طبرى، جلد 2، صفحه 454، ذیل آیه مورد بحث (دار الفکر بیروت) ـ تفسیر «آلوسى»، جلد 2، صفحه 100، ذیل آیه مورد بحث.

.............

تفسیر نمونه

شرح آیات 44 لغایت 54 سوره مبارکه فصلت

جلسه 1

جلسه 2

جلسه 3

جلسه 4

جلسه 5

جلسه 6

جلسه 7

شرح آیه 211 سوره مبارکه بقره

211- سَلْ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَمْ آتَيْنَاهُم مِّنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ ۗ وَمَن يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَتْهُ فَإِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

211- از بنى اسرائیل بپرس: «چه اندازه نشانه هاى روشن (و نعمت هاى فراوان) به آنها دادیم؟» و کسى که نعمت خدا را، پس از آن که به سراغش آمد، تبدیل کند (و در مسیر خلاف به کار گیرد، گرفتار عذاب خواهد شد) که خداوند سخت کیفر است.

تبدیل نعمت به عذاب

این آیه در حقیقت، یکى از مصادیق آیات گذشته است; چرا که در آیات گذشته سخن از مؤمنان، کافران و منافقان بود، کافرانى که بر اثر لجاجت، آیات و دلایل روشن را نادیده گرفته به بهانه جوئى مى پرداختند، و بنى اسرائیل یکى از مصادیق واضح این معنى هستند.

مى فرماید: «از بنى اسرائیل بپرس، چه نشانه هاى روشنى به آنها دادیم»؟ ولى آنها این نشانه هاى روشن را نادیده گرفتند، و نعمت هاى الهى را در راه غلط صرف کردند (سَلْ بَنی إِسْرائیلَ کَمْ آتَیْناهُمْ مِنْ آیَة بَیِّنَة).

و به دنبال آن مى افزاید: «کسى که نعمت خدا را بعد از آن که به سراغ او آمد، تبدیل کند (و از آن سوء استفاده نماید، گرفتار عذاب شدید الهى خواهد شد) زیرا خداوند شدید العقاب است» (وَ مَنْ یُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللّهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُ فَإِنَّ اللّهَ شَدیدُ الْعِقابِ).

منظور از «تبدیل نعمت»، این است که انسان امکانات و منابع مادى و معنوى را که در اختیار دارد، در مسیرهاى انحرافى و گناه به کار گیرد، و مى دانیم خداوند به بنى اسرائیل انواع نعمت ها را ارزانى داشت، پیامبران بزرگ، زمامداران نیرومند، امکانات مادى فراوان، ولى آنها نه از آن مربیان الهى بهره گرفتند، و نه از مواهب مادى استفاده صحیح کردند و به این ترتیب، مرتکب تبدیل نعمت شدند، و نیز به همین دلیل، در دنیا سرگردان گشتند و در قیامت عذاب دردناکى در انتظار دارند.

این که مى فرماید: سَلْ بَنِى اِسْرائِیْلَ: «از بنى اسرائیل بپرس»! براى این است که هم از آنها اعتراف گرفته شود و هم درس عبرتى براى مسلمانان و هشدار به کسانى باشد که از نعمت ها و مواهب الهى بهره گیرى لازم را نمى کنند.

مسأله تبدیل نعمت، و سرنوشت دردناک ناشى از آن، منحصر به بنى اسرائیل نیست، هر قوم و ملتى گرفتار آن شود، گرفتار عذاب شدید الهى در این جهان و جهان دیگر خواهد شد.

هم اکنون دنیاى صنعتى، گرفتار این بدبختى بزرگ است; زیرا با این که خداوند مواهب، نعمت ها و امکاناتى در اختیار انسان امروز قرار داده که در هیچ دورانى از تاریخ سابقه نداشته، ولى به خاطر دورى از تعلیمات الهى پیامبران گرفتار تبدیل نعمت شده و آنها را به صورت وحشتناکى در راه فنا و نیستى خود به کار گرفته و از آن مخرب ترین اسلحه ها را براى ویرانى جهان ساخته و یا از قدرت مادى خویش براى توسعه ظلم و استعمار و استثمار بهره گرفته و دنیا را به جایگاهى نا امن از هر نظر، مبدل کرده است.

نعمت خدا در این آیه، مى تواند اشاره به آیات الهى باشد، و تبدیل آن همان تحریف آن است، و یا معنى وسیعى داشته باشد که امکانات و مواهب الهى را نیز شامل گردد، و ترجیح با معنى دوم است.

....................

تفسیر نمونه

مسابقه تفسیر سوره یس بر اساس تفسیر نمونه از سوی برخی از مؤسسات قرآنی استان بوشهر برگزار می‌شود.

دریافت فایل

حجم: 5 MB

زمان: 26 دقیقه

آیت‌الله عابدینی، نماینده ولی‌فقیه در استان قزوین در هفتمین جلسه تفسیر قرآن به شناخت جنیان و بیان وجه اشتراک آنان با انسان‌ها پرداخت.