اسما و صفات الهی از یک دیدگاه، بر دو گونه‌اند:
 اول، اسامى و نشانه‌هایى كه در سراسر عالَم هستى پراكنده‌اند؛ یعنی هرآنچه در عالم هستى دیده می‌شود، از دورترین كهكشان‌ها تا کوچک‌ترین ذرات، نشانه‌هایى از ذات احدیت‌اند و همۀ آن‌ها «اسمُ الله» و اسامى تكوینى خداوندگارند؛ دوم، اسم‌هایی كه در قالب الفاظ و كلمات وارد شده‌اند و حضرت حق، خویش را بدین نام‌ها ستوده و معرّفى کرده است؛ مانند:

«هُوَ اللهُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللهِ عَمَّا یُشْرِكُونَ».

اوست خدایی که جز او معبودی نیست؛ همان فرمانروای پاکِ سلامت‌بخشِ امان‌دِه، چیرۀ پیروزمند، جبران‌کنندۀ دارای بزرگی. منزّه است خداوند از آنچه شریک او می‎گردانند.
 
در حکایت است که حكیمى مجنون را دید كه بر روى شن‌هاى ساحل چیزى می‌نویسد. از او پرسید: چه می‌نویسى؟

گفت شرح حُسن لیلی می‌دهم
خاطر خود را تسلّى می‌دهم
نیست جز نامی از او در دست من
زان بلندی یافت قدر پست من
ناچشیده جرعه‌ای از جام او
عشق‌بازى می‌كنم با نام او

شاید بتوان گفت ما هم از طریق نام‌های خداوند با او عشقبازى می‌كنیم؛ همان نام‌هایى كه خود، تحت عنوان «الأََسْمَاءُ الْحُسْنىَْ» به ما تعلیم داده و وسیلۀ تقرّب ما به ذات خویش قرار داده است.
خداوند متعال هركدام از اوصاف قدسى خود را در قالب اسمى به بشر معرفى نموده است: هنگامى‌كه می‌خواهد قدرت خود را به انسان بشناساند، از آن به «قادر» و «قدیر» تعبیر می‌نماید و هرگاه می‌خواهد احاطۀ علمى خویش را بر عالَم وجود و هستى مطرح سازد، از صفت «علیم» یاد می‌كند؛ وقتی می‌خواهد از رحمت و رأفتی پرده بگشاید که به بندگان دارد، خود را «رحمان» و «رئوف» معرفی می‌كند و آنگاه كه می‌خواهد گذشت و مغفرت خود را به بندگان بازگو فرماید، «غفور» و «غفّار» را به صحنه می‌آورد.
به‌ بیان ‌دیگر، حضرت حق براى اوصاف خود، اسم قرار داده است: قدرتش را به «قدیر»، حكمتش را به «حكیم»، عزتش را به «عزیز»، علمش را به «علیم» و... نام‌گذارى فرموده است.
البته خداوند براى هركدام از اوصاف خود، لفظى مقرّر نموده كه این لفظ، اسم آن وصف است. بنابراین اسم «الله» در «بِسْمِ الله»، یعنى قدرت، حكمت، رحمت، حلم، جود، صبر و سایر صفاتِ خداوند؛ پس «بِسْمِ الله» یعنى خدایا، با استعانت از تمام اوصاف حضرت تو، كار را آغاز می‌كنم.
البته ذکر این نکته ضروری است که اسامى حضرت حق، عین ذات اوست و مانند دیگر اسامى و مسمّیات نیست كه بین اسم و مسمّا تغایر و تفاوت وجود دارد.

بخش هایی از کتاب مشکاة، جلد1، تفسیر سوره مبارکه حمد، محمدعلی انصاری

معنای «ب» در «بِسْمِ اللهِ»

اولین جزء جملۀ «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِِ الرَّحِیمِ» حرف «ب» است که بر سرِ اسم وارد شده است. ممکن است این حرف به‌معناى استعانت باشد؛ یعنی با استعانت به اسمِ «الله» كار را آغاز می‌كنیم. این استعانت برای مخاطبان قرآن است؛ با استعانت از خداوند متعال و صاحب وحى به كوى قرآن پاى می‌گذاریم تا از كلام او نهایت بهره را ببریم؛ از خرمن قرآن خوشه و توشه حاصل می‌كنیم تا از اشتباه و خطا دور باشیم و مصداق کسانی نباشیم كه:
«رُبَّ تَالِ الْقُرْآنِ وَ الْقُرْآنُ یَلْعَنُهُ».
چه بسا افرادى كه تلاوت قرآن می‌كنند و قرآن ایشان را لعنت می‌فرستد.

 اما سؤالى مطرح می‌شود كه چرا ما به «اسم» خداوند «بِسْمِ الله» استعانت می‌جوییم؟ چرا از اسمِ «الله» یارى می‌طلبیم و به خودِ «الله» مستمسك نمی‌شویم و مثلاً نمی‌گوییم «بالله»؟ پاسخ‌های مختلفی به این پرسش داده شده است، مهم‌ترین پاسخ این است که واژۀ اسم در «بِسْمِ الله» به‌معنای اسماء و صفات الهی است که مجرای ارتباط با حضرت حق و شناخت او محسوب می‌شوند.
در روایتی از حضرت رضا(ع) در تفسیر «بِسْمِ الله» سؤال شد که ایشان فرمود:

«مَعْنَى قَوْلِ الْقَائِلِ بِسْمِ اللهِ أَیْ اَسِمُ عَلَی نَفْسِی بِسِمَۀٍ مِنْ سِمَاتِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ وَ هِیَ الْعُبُودِیَّۀُ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ مَا السِّمَۀُ قَالَ الْعَلَامَۀُ».

هنگامی‌که گوینده‌ای «بِسْمِ اللهِ» می‌گوید، بدین معناست که من داغی از داغ‌های (نشانه‌های) پروردگارم را بر جان [و وجود] خویش می‌زنم [تا مملوك او باشم و ثابت شود به حضرت او و مِلك او تعلّق دارم] و آن [داغ] همان عبودیت است. [راوی] می‌گوید: پرسیدم: داغ یعنی چه؟ فرمود: نشانه.

به بیان شاعر:

دلم را داغ عشقى بر جبین نِه

زبانم را بیانى آتشین ده

بخش هایی از کتاب مشکاة، جلد1، تفسیر سوره مبارکه حمد، محمدعلی انصاری

✅ دعاهاي قرآني (قسمت سوم - آخر)
31ـ ربّنا هب لنا من أزواجِنا وذُريّاتِنا قُرّة أعينٍ واجعلنا للمُتّقين إماماً.(الفرقان: 74)
32 ـ ربّ هب لي حُكماً والحِقْني بالصّالحين واجْعل لي لسانَ صِدْقٍ في الآخرين، واجْعلني من ورثةِ جنّةِ النّعيم، واغفر لأبي إنّهُ كان من الضّالين، ولا تُخزني يومَ يُبْعَثون يومَ لا يَنْفعُ مالٌ ولا بنون إلا من أتي الله بقلبٍ سليم.(الشعراء: 89)
33 ـ ربّ اوزِعْني أن أشْكُر نعمتَكَ الّتي أنعمتَ عليّ وعلي والديّ وأن أعملَ صالحاً ترضاه وادخِلْني برحمتكِ في عبادك الصّالحين.(النمل: 19)
34 ـ ربّ نجّني من القوْمِ الظّالمين.(القصص: 21)
35 ـ ربّ إنّي لِما أنزلْتَ إليّ من خيرٍ فقير.(القصص: 24)
36 ـ ربّ انصُرني علي القومِ المُفسدين.(العنكبوت: 30)
37 ـ ربّ هب لي من الصّالحين.(الصّافات: 99)
38 ـ ربّنا وَسِعْتَ كُلّ شيء رحمةً وعلماً فاغفر للذين تابوا واتّبعوا سبيلكَ وقِهِمْ عذابَ الجحيم.(المؤمن: 8)
39 ـ ربّنا وادْخِلهُم جنّات عدنٍ الّتي وعدْتَهُم ومن صَلَحَ من آبائهم وازواجهم وذُريّاتِهِم إنّكَ أنت العزيزِ الحكيم.(المؤمن: 8)
40 ـ وقِهِم السّيئات ومن تقِ السيّئات يومئذٍ فقد رحِمْتَهُ وذلك هو الفوزُ العظيم.(المؤمن: 10)
41 ـ ربّنا اكشفْ عنّا العذاب إنّا مؤمنون.(الدخان: 12)
42 ـ ربّ إنّي مغلوب فانتصر.(القمر: 11)
43 ـ ربّنا اغفرْ لنا ولإخواننا الذين سبقونا بالإيمان ولا تجعل في قلوبنا غِلاًْ للذين آمنوا ربّنا إنّك رئوف رحيم.(الحشر: 10)
44 ـ ربّنا عليك توكّلنا وإليك أنبنا وإليك المصير.(الممتحنة: 4)
45 ـ ربّنا لا تجعلنا فتنةً للذين كفروا واغفر لنا إنّك أنت العزيز الحكيم.(الممتحنة: 5)
46 ـ ربّ لا تذر علي الأرض من الكافرين ديّاراً إنّك إن تذرْهُم يُضِلّوا عبادك ولا يلدوا إلا فاجراً كفّاراً، ربّ اغفر لي ولوالديّ ولِمَن دخل بيتي مؤمناً، وللمؤمنين والمؤمنات ولا تزد الظالمين إلا تباراً.(نوح: 28)
47 ـ ولا تزد الظالمين إلا ضلالاًَ.(نوح: 24)

ديدگاه حضرت علي عليه السلام در تامين بهداشت روان
1- راستگو باشید.
2- با مردم مودبانه برخورد کنید.
3- خدمتگزار مردم باشید.
4- در کار خیر تأخیر نکنید.
5- پشتکار داشته باشید.
6- خشم و عصبانیت خود را کنترل کنید.
7- غیبت نکنید.
8- دنبال انتقام گرفتن و تلافی نباشید.
9- در مقابل سختی ها مقاوم باشید.
10- دنباله روی نفستان نباشید.
11- از حسادت بپرهیزید.
12- متکبر نباشید.
13- در همه موارد با اخلاص و بی ریا باشید.
14- از مواضع تهمت دوری کنید.
15- در زمان قدرت ببخشید.
16- در معاش اعتدال را رعایت کنید.
17- در سلام کردن اولین فرد باشید.
18- قبل از جواب دادن فکر کنید.
19- همیشه لباس های مرتب و پاکیزه بپوشید.
20 به والدین خود احترام بگذارید.
21- با همسرتان خوشرو باشید.
22- مهمان خود را تکریم کنید.
23- در حق مردم مشفق باشید.
24- به عهد و پیمان تان وفادار باشید.
25- از غریبه ها دلجویی کنید.
26- به عیادت بیماران بروید.
27- با یتیمان مهربان باشید.
28- به مظلومان کمک کنید.
29- برای مسکینان ایثار کنید.
30- قبل از انجام هرکاری روی آن فکر کنید.
31- در برابر مغلوبانتان جوانمرد باشید.
32- در مقابل جاهلان، ملایمت به خرج دهید.
33- عادلانه قضاوت کنید.
34- با نیکان مصاحبت کنید.
35- شکرگزار خداوند باشید.
36- به خدا توکل کنید.
37- بندگیش را تمام و کمال به جا آورید.
38- در راه دین خدا جهاد کنید.
39- در زمان نیل به مقام و منصب خدمت به مردم را در راس کارها قرار دهید.
40 آن چه را برای خود می پسندید برای دیگران هم بپسندید و آن چه را که برای خود نمی پسندید برای دیگران هم مپسندید

«بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِِ الرَّحِیمِ»، اولین آیۀ سورۀ مبارکۀ حمد است. این آیه نه‌تنها سرآغاز تمام معارف الهى است، بلكه شروع هر تلاشى است که در كتاب زندگى به انسان تعلیم داده شده است. به مسلمانان نیز گفته شده هر كارى كه می‌خواهید آغاز كنید، با نام او باشد:

 اول دفتر به نام ایزد دانا
صانع و پروردگار حىّ توانا

انسانِ موحّد هنگامى‌كه می‌خواهد كارى آغاز كند، از ابتدا به آن رنگ الهى می‌زند و عملش را به خداوند می‌سپارد. گویا با ذكر نام خداوند، آن را به او تحویل می‌دهد تا به بقاى حقیقى باقى بماند.
نبی مكرم(ص) می فرماید:

«هر کاری بدون نام خداوند انجام شود ناتمام می‌ماند».

 البته فراوان می‌بینیم كارهایى که بدون یاد و نام حضرت حق آغاز شده و به پایان می‌رسد و مشكلى هم پیش نیاورده است. حتی گاه كسانى ‌كه هیچ ارتباطى با خداوند متعال ندارند، از اَعمال خویش نتیجۀ مطلوب گرفته‌اند. در پاسخ این مطلب می‌توان گفت که منظور از این نکته، ناتمام‌بودن دنیوی نیست؛ بلکه مراد آن است عملى كه با نگاه بسته و محدود دنیوی شروع شود، گرچه ممکن است به‌ظاهر در دنیا منشأ فواید و آثارى باشد، در همین محدوده به پایان میرسد و فراتر نمی‌رود و به عبارتی ابتر و ناقص است؛ اما كارى كه با نام خداوند سبحان آغاز و خالصانه به حضرت حق سپرده شود، تا ابد مؤثر و باقى است و مصداقى از آیۀ زیر است:

«وَ مَا تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَیرٍ تَجِدُوهُ عِنْدَ اللهِ»

 و هر آنچه از نیكی برای خویشتن پیش فرستید، در نزد خداوند خواهید یافت.

بخش هایی از کتاب مشکاة، جلد1، تفسیر سوره مبارکه حمد، محمدعلی انصاری