⚫️ حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی

✅ آيات اخلاقي در قرآن (قسمت دوم)

11. عدل: « إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ » (نساء / 58) هنگامي كه ميان مردم داوري مي‌كنيد، به عدالت داوري كنيد.
12. امر به معروف و نهي از منكر: « وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَي الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » (ال عمران / 104) بايد از ميان شما، جمعي دعوت به نيكي ، و امر به معروف و نهي از منكر كنند و آنها همان رستگارانند.
13. نقض عهد، قطع رحم، فساد: « وَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ » (رعد / 25) آنها كه عهد الهي را پس از محكم كردن مي‌شكنند، و پيوندهايي را كه خدا دستور به برقراري آن داده قطع مي‌كنند، و در روي زمين فساد مي‌كنند، لعنت براي آنهاست.
14. پيروي از احسن: «الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ » (زمر / 18) همان كساني كه سخنان را مي‌شنوند و از نيكوترين آنها پيروي مي‌كنند، آنان كساني هستند كه خدا هدايتشان كرده، و آنها خردمندانند.
15. صدق و راستگويي: « اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ » (توبه / 119) از خدا بترسيد و با راستگويان باشيد.
16. قرض‌الحسنه: « مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ » (بقره / 245) كيست كه به خدا قرض‌الحسنه دهد، تا خدا بر آن چند برابر بيفزايد؟خدا تنگدستي دهد و توانگري بخشد.
17. قولنامه: « إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلي أَجَلٍ مُسَمًّي فَاكْتُبُوهُ » (بقره / 282) چون وامي تا مدتي معين به يكديگر مي‌دهيد، آن را بنويسيد.
18. تمسخرو استهزاء: « الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ » (توبه / 79) آنهايي كه از مؤمنان اطاعت كار، در صداقتشان عيب جويي مي‌كنند، و كساني را كه (براي انفاق در راه خدا)جز به مقدار (ناچيز)توانايي خود دسترسي ندارند، مسخره مي‌نمايند، خدا آنها را مسخره مي‌كند و براي آنها عذاب دردناكي است.
19. القاب زشت: « وَ لا تَنابَزُوا بِالْأَلْقابِ » (حجرات / 11) و با القاب زشت و ناپسند يكديگررا ياد نكنيد.
20. دروغ: « وَ لا تَقُولُوا لِما تَصِفُ أَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هذا حَلالٌ وَ هذا حَرامٌ لِتَفْتَرُوا عَلَي اللَّهِ الْكَذِبَ» (نحل / 116) به خاطر دروغي كه بر زبانتان جاري مي‌شود نگوييد اين حلال است و آن حرام، تا بر خدا افترا ببنديد.

✅ آيات اخلاقي در قرآن (قسمت اول)

1. توكل: « وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَي اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدْراً » (طلاق / 3) وهر كس بر خدا توكل كند، كفايت امرش را مي‌كند، خداوند فرمان خود را به انجام مي‌رساند، و خدا براي هرچيزي اندازه‌اي قرار داده است.
2. تقوا: « مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ » (طلاق / 2و3) هر كس تقواي الهي پيشه كند، خداوند راه نجاتي براي او فراهم مي‌كند و او از جايي كه گمان ندارد، روزي مي‌دهد.
3. شكر نعمت، كفر نعمت: « لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ » (ابراهيم / 7) اگر شكرگزاري كنيد، (نعمت خود را)بر شما خواهم افزود، و اگر ناسپاسي كنيد، مجازاتم شديد است.
4. صبر: « وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ» (انفال / 46) وصبر و استقامت كنيد كه خداوند با استقامت كنندگان است.
5. توبه: « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَي اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسي رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ » (تحريم / 8) اي كساني كه ايمان آورده‌ايد، بسوي خدا توبه كنيد، توبه‌اي خالص، اميد است(با اين كار)پروردگارتان گناهانتان را ببخشدو شما را در باغهايي از بهشت كه نهرها از زير درختانش جاري است، وارد كند.
6. اخلاص: « فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ » (غافر / 14) (تنها)خدا را بخوانيد و دين خود را براي او خالص كنيد، هر چند كافران ناخشنود باشند.
7. رضا: « رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ » (توبه / 72) و خشنودي خدا بزرگتر است.
8. احترام به پدر و مادر: « لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً » (بقره / 83) جز خدا را نپرستيد وبه پدر و مادر خود احسان كنيد.
9. خوش گفتاري: « وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً » (بقره / 83) وبا مردم (به زبان) خوش سخن بگوييد.
10. امانت: « إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلي أَهْلِها » (نساء / 58) خداوند به شما فرمان مي‌دهد كه امانتها را به صاحبانش بدهيد.

تفاوت های صفات «الرَّحْمـَْـن» و «الرَّحِيم»

تفاوت سوم
توجيه سومى در تفاوت بين «الرَّحْمـَْن» و «الرَّحِيم» وجود دارد كه از لطف خاصى برخوردار است و آن اينکه بدون شك، هر نعمتى كه در هستي ديده مي شود، تجلّى و تابشى از رحمت رحمانيه و گسترده الهى است. سراسر وجود و جان و جهان را نعمت‏هاى خداوندى فرا گرفته است:

به صـحرا بنگـرم صــحرا تِه وينم
به دريـــا بنگــرم دريـــا تِه وينم
به هر جا بنگرم كوه و در و دشت
نشـــان از قامــت رعـنا تِه وينم

واژة «الرَّحْمـَْن» بيانگر همين حقيقت است. سلسله‏ جنبان هر نعمتي که از ابتداي خلقت، جامه وجود بر تن كرده و به مُلك هستى پاي نهاده، رحمت رحمانيه حضرت حق است. اما نكته مهم اينجاست كه آيا اين نعمت‏ها باقى خواهند ماند و اساساً دليلى بر بقا و استمرار الطاف الهى وجود دارد؟
مسلّماً بعد از اينكه فضل الهى به سوى انسان‏ها سرازير شد، مهمترين دغدغه، دوام و بقاى اين نعمت است. خداوند در ابتدا با آوردن صفت «الرَّحْمـَْن» بيان مي کند كه تمام وجود و هستى غرق نعمت حضرت اوست؛ اما حدوث و ايجاد نعمت به تنهايى كافى نيست و دوام و بقا و استمرار نعمت پس از آن مهم است. صفت «الرَّحِيم» اين خصوصيت را بيان می کند؛ يعنى خداوند، خود، اختيار دوام نعمت را در كف دارد.
از نظر ساختار صرفى نيز واژة «رحيم» بر وزن «فعيل» و صفت مُشبهه است که بر ثبات و استمرار دلالت دارد؛ برخلاف «رحمان» كه بر وزن «فَعْلان» است و صيغه مبالغه اي است که بر فراواني و فزونی دلالت می کند.
بنابراين با توجه به اين معنا، آية «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمـَْنِ الرَّحِیمِ» يعنی به نام آن خداوندى كه هم ايجاد و آفرينش نعمت‏ها و هم بقا و دوام نعمت ها هر دو در كفِ باكفايت حضرت اوست.
در پايان، اين نكته نيز شايان توجه است که اولين مطلبی كه خداوند از كلام خود فروفرستاده، آية مباركه «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمـَْنِ الرَّحِیمِ» است و اين بيانگر آن است که وحى آسمانى با صفت رحمت حق آغاز می شود، نه با صفات قهر و غضب الهي. پس پسنديده است پيروان قرآن نيز به اين آموزه مهم توجه کامل کنند و مِهر و محبت را وجه غالبِ رفتار و گفتار خود قرار دهند.

بخش هایی از کتاب مشکاة، جلد1، تفسیر سوره مبارکه حمد، محمدعلی انصاری
#تفسیرمشکاة

✅ پيامبران(ع) در قرآن

خداوند براي هدايت و راهنمايي انسان‌ها، پيامبران را فرستاده است كه تعداد آنها زياد مي‌باشد. از ميان اين پيامبران تعداد 26 پيامبر نام آنها در قرآن ذكر شده است.
1. آدم: 25 بار.
2. ادريس: 2 بار.
3. نوح: 43 بار.
4. هود: 7 بار.
5. صالح: 9 بار.
6. لوط: 27 بار.
7. ابراهيم: 68 بار.
8. اسماعيل 12 بار.
9. اسحاق: 17 بار.
10. يوسف: 27 بار.
11. ايوب: 4 بار.
12. يونس: 4 بار.
13. شعيب: 11 بار.
14. موسي: 136 بار.
15. هارون:20 بار.
16. داود: 16 بار.
17. سليمان: 17 بار.
18. الياس: 2 بار.
19. اليسع: 2 بار.
20. دولكفل: 2 بار.
21. عزير:1 بار.
22. زكريا: 7 بار.
23. يحيي: 5 بار.
24. عيسي: 33 بار.
25. يعقوب: 16 بار.
26. محمد ـ صلي الله عليه و اله و سلّم ـ : 5 بار.
از بين پيامبران حضرت موسي بيشتر از همه اسمش در قرآن آمده است و عزيز كمتر از همه در قرآن اسمش آمده است.
از بين پيامبران 5 نفر از آنها از پيامبران اولوالعزم هستند، كه عبارتند از: 1. نوح، 2. ابراهيم، 3. موسي، 4. عيسي، 5. محمد ـ صلي الله عليه و اله و سلّم ـ .
معجزات پيامبران
پيامبران براي اثبات ادعاي خود كه از طرف خداوند آمده‌اند و پيامبر الهي هستند، معجزاتي داشته‌اند و ممعمولاً معجزات پيامبران هماهنگ با علومي بوده است كه در آن زمان پيشرفت داشته‌ است.
1. عيسي: معجزات حضرت عيسي در قرآن عبارتند از:
الف: ساختن و خلق كردن پرنده از گِل. «أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ »[1]؛ من از گل چيزي به شكل پرنده مي‌سازم سپس در آن مي‌دمم و به فرمان خدا پرنده‌اي مي‌گردد.
ب: شفا دادن بيماري‌هاي لاعلاج: «وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ»[2]و به اذن خدا كور مادرزاد و مبتلايان به برص (پيسي) را شفا مي‌بخشم.
ج: زنده كردن مردگان: « وَ أُحْيِ الْمَوْتي بِإِذْنِ اللَّهِ»[3] و مردگان را به اذن خدا زنده مي‌كنم.
د: خبر دادن از خوردني‌هايي كه در خانه ذخيره كرده‌اند:‌«وَ أُنَبِّئُكُمْ بِما تَأْكُلُونَ وَ ما تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ»[4] و از آنچه كه مي‌خوريد و در خانه‌هاي خود ذخيره مي‌كنيد، به شما خبر مي‌دهم.
هـ : سخن گفتن در گهواره : «فَأَشارَتْ إِلَيْهِ قالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا»[5] ( مريم ) به او اشاره كرد گفتند : چگونه با كودكي كه در گهواره است سخن بگوييم ؟
2. موسي : معجزات حضرت موسي عبارتند از :
الف: يد بيضا، : «وَ أَدْخِلْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ»[6] و دستت را در گريبان داخل كن ، هنگامي كه خارج مي شود سفيد و درخشنده است .
ب: اژدها شدن عصا: «فَأَلْقي عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ»[7] (موسي) عصاي خود را افكند ناگهان اژدهايي آشكار شد.
ج: شكافتن دريا توسط عصا : «فَأَوْحَيْنا إِلي مُوسي أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ فَانْفَلَقَ»[8] به موسي وحي كرديم عصايت را به دريا بزن ودريا هم شكافته شد.
2. پيامبر اسلام (ص) معجزات پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و اله و سلّم ـ در قرآن عبارتند از:
الف. قرآن: «قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلي أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ»[9] بگو اگر انسان‌ها و پريان اتفاق كنند كه همانند اين قرآن را بياورند، همانند آن را نخواهند آورند.
ب. معراج: «سُبْحانَ الَّذِي أَسْري بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَي الْمَسْجِدِ الْأَقْصَي»[10] پاك و منزه است خدايي كه بنده‌اش را دريك شب از مسجدالحرام به مسجدالاقصي برد.
ج. شق القمر:«وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ»[11] و ماه از هم شكافت.

[1] . سوره آل عمران، آيه 49.
[2] . سوره آل عمران، آية 49.
[3] . سوره آل عمران، آية 49.
[4] . سورة آل عمران، آية 49.
[5] . سورة مريم، آية 29.
[6] . سورة نمل، آية 12.
[7] . سورة اعراف، آية 107.
[8] . سورة شعراء، آية 63.
[9] . سورة اسراء، آية 88.
[10] . سورة اسراء، آية 1.
[11] . سورة قمر، آية 1.

⚫️ حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی