- آموزش قرآن
- پربازدید
چگونگی تطهیر ارواح در برزخ
بسم الله الرحمن الرحیم
بیاناتی از آیت
شناخت انواع حیله های شیطانی،مرحوم آیت الله
نگاهی به مصادر و مآخذ تفسیر قرآن کریم
میزان استناد مفسران به منابع مختلف تفسیری با توجه
حکمت 15 نهج البلاغه
مَا کُلُّ مَفْتُون یُعَاتَبُ.
امام(علیه السلام) فرمود:
هر
استاد مفسر محمدعلی انصاری، سخنرانی ویژه نیمه
آمار بازدید
احسن الحدیث
وَرُئِيَ عَلَيْهِ إِزَارٌ خَلَقٌ مَرْقُوعٌ فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِکَ. يَخْشَعُ لَهُ الْقَلْبُ، وَتَذِلُّ بِهِ النَّفْسُ، وَيَقْتَدِي بِهِ الْمُوْمِنُونَ. إِنَّ الدُّنْيَا وَالاْخِرَةَ عَدُوَّانِ مُتَفَاوِتَانِ، وَسَبِيلاَنِ مُخْتَلِفَانِ؛ فَمَنْ أَحَبَّ الدُّنْيَا وَتَوَلاَّهَا أَبْغَضَ الاْخِرَةَ وَعَادَاهَا، وَهُمَا بِمَنْزِلَةِ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، وَمَاشٍ بَيْنَهُمَا.
لباس كهنه و وصله دارى بر اندام آن حضرت ديده شد، كسى درباره آن سؤال كرد. (كه چرا امام(عليه السلام) با داشتن امكانات چنين لباسى را براى خود انتخاب كرده است). امام(عليه السلام) فرمود: قلب به سبب آن خاضع مى شود و نفس سركش با آن رام مى گردد و مؤمنان به آن اقتدا مى كنند (و از آن سرمشق مى گيرند). دنيا و آخرت دو دشمن متفاوت و دو راه مختلف اند، لذا كسى كه دنيا را دوست بدارد و به آن عشق ورزد آخرت را دشمن مى دارد و با آن دشمنى مى كند. اين دو به منزله مشرق و مغرب اند و انسان همچون كسى كه در ميان اين دو در حركت است هر زمان به يكى نزديك مى شود از ديگرى دور مى گردد و اين دو همچون دو همسر يك مردند (كه معمولا با هم رقابت شديد دارند).
شرح و تفسير
تضاد دنياپرستى و علاقه به آخرت امام(عليه السلام) اين گفتار حكيمانه را زمانى فرمود كه «لباس كهنه و وصله دارى بر اندام آن حضرت ديدند كسى درباره آن سؤال كرد (كه چرا امام(عليه السلام) با داشتن امكانات چنين لباسى را براى خود انتخاب كرده است) امام(عليه السلام) فرمود: «قلب به سبب آن خاضع مى شود و نفس سركش با آن رام مى گردد و مؤمنان به آن اقتدا مى كنند (و از آن سرمشق مى گيرند)»; (وَرُئِيَ عَلَيْهِ إِزَارٌ خَلَقٌ مَرْقُوعٌ فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ: يَخْشَعُ لَهُ الْقَلْبُ، وَتَذِلُّ بِهِ النَّفْسُ، وَيَقْتَدِي بِهِ الْمُؤْمِنُونَ). مى دانيم در عصر خلفا دامنه فتوحات اسلامى به شرق و غرب و شمال و جنوب كشيده شد و كشورهاى مهمى همچون ايران و روم و مصر زير پرچم اسلام قرار گرفتند و غنائم فراوان و اموال خراجى بسيارى نصيب مسلمين شد. اين امر آثار زيان بار فراوانى داشت; گروهى به مسابقه در ثروت روى آوردند، خانه هاى مجلل، لباس هاى گرانبها، سفره هاى رنگارنگ و مركب هاى زيبا براى خود انتخاب نمودند و گروه عظيمى از مردم در دنيا و ارزش هاى مادى فرو رفتند و نظام ارزشى جامعه اسلامى ـ همان گونه كه در كلام حكمت آميز قبل به آن اشاره شد ـ دگرگون شد. در اينجا امام(عليه السلام) براى اين كه مسلمانان منحرف را به صراط مستقيم اسلام و سنت پيغمبر اكرم(صلى الله عليه وآله) باز گرداند مظاهر زهد خويش را كاملاً آشكار ساخت كه از جمله آن پوشيدن لباس هاى ساده و كم ارزش ووصله دار بود و همين امر موجب شگفتى بينندگان گشت تا آنجا كه به حضرت ايراد گرفتند; ولى امام(عليه السلام) پاسخى فرمود كه درس بزرگى براى همگان بود، فرمود: هنگامى كه اين لباس را مى پوشم سه فايده مهم دارد: نخست اين كه قلب و روح من در برابر آن خضوع مى كند و تكبر و خودبرتربينى كه سرچشمه گناهان بزرگ است از من دور مى شود و ديگر اين كه نفس سركش به سبب آن رام مى شود و وسوسه هاى آن كه انسان را به راه هاى شيطانى مى كشاند فرو نشيند. و سوم اين كه مؤمنان به آن اقتدا مى كنند و از زندگانى پر زرق و برق و تجملاتى كه انسان را از خدا غافل مى سازد دور مى شوند. هيچ كس از پوشيدن لباس هاى ساده و داشتن وسايل زندگى ساده احساس حقارت نمى كند. آن گاه امام(عليه السلام) در ادامه اين سخن به اصلى كلى درباره دنيا و آخرت اشاره مى كند كه انتخاب نوع لباس گوشه اى از گوشه هاى آن است، مى فرمايد: «دنيا و آخرت دو دشمن متفاوت و دو راه مختلف اند، لذا كسى كه دنيا را دوست بدارد و به آن عشق بورزد آخرت را دشمن مى دارد و با آن عداوت دارد»; (إِنَّ الدُّنْيَا وَالاْخِرَةَ عَدُوَّانِ مُتَفَاوِتَانِ، وَسَبِيلاَنِ مُخْتَلِفَانِ، فَمَنْ أَحَبَّ الدُّنْيَا وَ تَوَلاَّهَا أَبْغَضَ الاْخِرَةَ وَعَادَاهَا). منظور از دنيا در اينجا يكى از سه چيز و يا هر سه چيز است: نخست اين كه منظور دنيايى است كه از طريق حرام و اموال نامشروع و مقامات غاصبانه به دست آيد كه مسير آن از مسير آخرت قطعاً جداست. ديگر اين كه منظور دنيايى است كه هدف باشد نه وسيله براى آخرت، زيرا اگر دنيا هدف اصلى انسان شد، آخرت به فراموشى سپرده مى شود و ديگر هدف نهايى نخواهد بود; اما اگر به دنيا به گونه مزرعه يا پل و گذرگاه و خلاصه وسيله اى براى رسيدن به آخرت نگاه شود نه تنها دشمنى با آن ندارد، بلكه به يقين آن را تقويت خواهد كرد، همان گونه كه در روايات اسلامى آمده است. سوم اين كه منظور دنياى پر زرق و برق و تجملاتى است كه وقتى انسان در آن غرق شد، هرچند از طريق حلال به دست آمده باشد آخرت به دست فراموشى سپرده خواهد شد; هر روز در فكر زينت تازه و تجملات بيشتر و خانه ها و لباس ها و مركب هاى پر زرق و برق تر است و چنين كسى هرچند دنبال حرام هم نباشد هم خدا را فراموش مى كند و هم معاد را. تعبير به «عَدُوّان» و «سَبيلانِ» در واقع شبيه به تنزل از چيزى به چيز ديگر است، زيرا نخست مى فرمايد: دو دشمن اند كه يكديگر را تخريب مى كنند سپس مى فرمايد: حد اقل دو مسير مختلف اند كه به دو مقصد منتهى مى شوند; خواه عداوتى با هم داشته باشند يا نه. آنچه در جمله «فَمَنْ أحَبَّ الدُّنْيا» آمده در واقع به منزله نتيجه گيرى از سخنان گذشته است. در پايان امام(عليه السلام) دو تشبيه جالب و به تعبير ديگر دو مثال واضح براى دنيا و آخرت بيان مى كند و مى فرمايد: «اين دو به منزله مشرق و مغرب اند و انسان همچون كسى است كه در ميان اين دو در حركت است هر زمان به يكى نزديك مى شود از ديگرى دور مى گردد و اين دو همچون دو همسر يك مردند (كه معمولاً با هم رقابت شديد دارند)»; (وَهُمَا بِمَنْزِلَةِ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، وَمَاش بَيْنَهُمَا; كُلَّمَا قَرُبَ مِنْ وَاحِد بَعُدَ مِنَ الاْخَرِ، وَهُمَا بَعْدُ ضَرَّتَانِ). گفتنى است دو مثالى را كه امام(عليه السلام) بيان فرموده نسبت به دو تعبيرى كه درباره دنيا در عبارت بالا آمد (عَدُوّان و سَبيلانِ) به اصطلاح از قبيل لف و نشر مشوش است; تعبير به «ضَرَّتانِ» (دو هوو) مثالى است براى «عَدُوّان مُتَفاوِتان» و تعبير به «مشرق و مغرب» مثالى است براى «سَبيلانِ مُخْتَلِفان». اين احتمال نيز هست كه تعبير به «مشرق و مغرب» نسبت به دنيا و آخرت نيز از قبيل لف و نشر مشوش باشد; مشرق كه خاستگاه نور آفتاب است به منزله آخرت و مغرب كه رو به سوى ظلمت مى رود اشاره به دنياست. آرى اگر دنيا از حرام فراهم شود، يا هدف نهايى انسان باشد و يا انسان در تجملات و زر و زيورهاى آن غرق شود هرگز به آخرت نمى پردازد، بلكه روز به روز از سعادت جاويدان دورتر مى گردد. روايات ديگرى كه از رسول خدا يا ائمه معصومين(عليهم السلام) رسيده است نيز اين سخن را تاييد مى كند; از جمله در حديثى كه مرحوم علامه مجلسى در بحارالانوار از رسول الله(صلى الله عليه وآله) نقل كرده مى خوانيم: «إِنَّ فِي طَلَبِ الدُّنْيَا إِضْرَاراً بِالاْخِرَةِ وَفِي طَلَبِ الاْخِرَةِ إِضْرَاراً بِالدُّنْيَا فَأَضِرُّوا بِالدُّنْيَا فَإِنَّهَا أَحَقُّ بِالاِْضْرَارِ; طلب دنيا به آخرت انسان زيان مى رساند و طلب آخرت به دنيا ضرر مى زند، بنابراين ضرر دنيا را بپذيريد كه سزاوارتر به زيان است». در حديث ديگرى كه از حضرت مسيح در كتب اسلامى نقل شده مى خوانيم: «لاَ يَسْتَقِيمُ حُبُّ الدُّنْيَا وَالاْخِرَةِ فِي قَلْبِ مُؤْمِن كَمَا لاَ يَسْتَقِيمُ الْمَاءُ وَالنَّارُ فِي إِنَاء وَاحِد; محبت دنيا و آخرت در قلب فرد با ايمان جمع نمى شود همان گونه كه آب و آتش در يك ظرف جمع نمى گردند». ناگفته پيداست كه تمام اين روايات ناظر به كسى است كه دنيا را هدف خود قرار داده و بدون در نظر گرفتن حلال و حرام و حق و ناحق پيوسته به دنبال آن مى دود; اما كسى كه دنيا را از طريق حلال مى خواهد و وسيله نيل به آخرت قرار مى دهد نه تنها مذموم نيست، بلكه در روايات از چنين كسى ستايش نيز شده است. از اين رو در حديثى از امير مؤمنان(عليه السلام) مى خوانيم كه فرمود: «إنْ جَعَلْتَ دينَكَ تَبَعاً لِدُنْياكَ أهْلَكْتَ دينَكَ وَدُنْياكَ وَكُنْتَ فِي الاْخِرَةِ مِنَ الْخاسِرينَ; اگر دين خود را تابع دنياى خود قرار دهى، دين دنيايت را تباه كرده و در آخرت از زيان كاران خواهى بود و اگر دنياى خود را تابع دينت قرار دهى هم دينت را به دست آورده اى و هم دنيايت را و در آخرت از رستگاران هستى».
استاد حوزه علمیه در کرسی علمی «نظام تربیتی بر مبنای مدیریت تمایلات» که از سوی شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد، گفت: سند، هیچ نظام تربیتی به دست انسان نمیدهد، مبانی آن بسیار بعیده است و سخنان خوبی به صورت غیرنظاممند در یکجا جمع شده است.
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام والمسلمین علیرضا پناهیان، استاد حوزه علمیه، هشتم شهریورماه در کرسی علمی «نظام تربیتی بر مبنای مدیریت تمایلات»، که از سوی شورای تخصصی حوزوی شورای عالی انقلاب فرهگی برگزار شد، گفت: تربیت را شاید بتوانیم تغییر در گرایشات نامگذاری کنیم و البته ایجاد توانمندی علمی و تفکر و خلاقیت و مهارت در رفتار را هم شامل میشود.
وی با بیان اینکه توانمندی در افراد به چند دسته مانند توانمندی در عرصه آگاهی، رفتار و توانمندی در عرصه گرایش قابل تقسیم است، افزود: توانمندی در عرصه گرایشات تاثیر بیشتر و اهمیت بیشتری نسبت به بقیه موارد دارد. البته گرایش را از طریق علم و عمل هم میتوان ایجاد کرد.
پناهیان با بیان اینکه وقتی سخن از گرایش است هم گرایشات خوب و هم بد را شامل میشود، اظهار کرد: برخی گرایشات بد هم در وجود انسان به مرور ایجاد میشوند؛ البته مدیریت گرایشات با عرصه علم و عمل پدید میآید ولی اینکه کدام یک مؤثرتر هستند موضوعی نیازمند بحث است.
استاد حوزه با بیان اینکه در مدیریت گرایشات، مهمترین چالش، پذیرش رنج است و ما اگر بتوانیم ظرفیت افراد را در پذیرش رنج بالا ببریم در تربیت موفقتر خواهیم بود، اضافه کرد: همچنین در مدیریت گرایشات، مهمترین موضوع رعایت ادب و مخالفت با برخی تمایلات است. مهمترین عرصه ادب هم زندگی جمعی و همدلانه است و خصوصا در دوره نوجوانی که گرایش به همسالان به صورت فطری پدید میآید و زمینه مناسبی برای تعیین گرایشات انسان ایجاد میکند.
نقش قدرت در تربیت روحی نوجوانان
پناهیان تصریح کرد: موضوع دیگر در تمایلات، مهمترین و منحصر به فردترین شاخص، قدرتمندی روحی فردی است که میخواهد تربیت شود زیرا قدرت وقتی به عنوان شاخص مطرح میشود امری قابل درک برای نوجوانان است و توجه آنها به قدرت آنقدر بالاست که میتوان براساس آن بسیاری از رفتارهایشان را تنظیم کرد، برخلاف برخی مفاهیم که برای نوجوانان قابل درک نیست.
وی افزود: باید خدا به عنوان تکیهگاهی قدرتمند و امنیتبخش برای ایجاد آرامش به کودک و نوجوان معرفی شود. همچنین باید از قدرت خدا برای رسیدن به اهداف کمک بگیریم، همچنین تربیت انگیزه مخالفت با گرایشات بد (که سختترین بخش مدیریت گرایشات است) با توجه به تشویقها و تنبیهات هم کار لازمی است، مثلا پاداش در قیامت و عقوبت در آنجا نمونه این تنبیهات و تشویقها است.
پناهیان تصریح کرد: موضوع دیگر در تربیت تمایلات، برنامه داشتن برای تنظیم گرایشات است. البته بخشی از برنامههای الهی، دستوری است و چون در کودکان و نوجوانان میل به دستور شنیدن وجود دارد در این عرصه هم باید برنامهریزی داشته باشیم. همچنین کودکان و نوجوانان در آغاز هفت سال دوم پیجوی جایگزینی برای منبع قدرت هستند از این رو به دلیل محبوبیتی که اولیاء خدا میتوانند داشته باشند، باید آنها را برای بچهها محبوب قرار دهیم و ادب نسبت به خدا و اولیاءالله را در وجود آنها ایجاد کنیم.
وی تاکید کرد: انسان وقتی زیربار گرایشات بد خودش نرود زیر بار گرایشات بد دیگران هم نمیرود و در مقابل قدرتها مرعوب نمیشود. اعتقاد به قدرت خدا مانع طلب قدرت از سلطهطلبان است.
پناهیان افزود: تبری و تولی هم میتواند موجب تنظیم رفتارها شود و در پرتو آن توصیههایی برای نظام مقرارتی آموزشگاه و محیط تربیتی خواهیم داشت و بر این اساس، روش تحصیلی از قبیل روش گروهی درسخواندن و فعالیت علمی داشتن، همچنین سرفصل دروس و ارزیابی علمی و ... مشخص میشوند.
نقش تقوا در تربیت تمایلات
پناهیان بیان کرد: برخورداری از برخی ملکات دانشِ اخلاق که ممکن است ارزش تلقی شود در اینجا (در این نظام آموزشی تربیت تمایل) نفی میشوند. البته در اینجا باید به نقش برخی الفاظ مانند تقوا هم بپردازیم که در مدیریت گرایشات و مخالفت با گرایشات کم ارزش و هوای نفس نقش زیادی دارد. نظام تربیتی مدیریت گرایش با این مخالفت دارد که ما صرفا آگاهی به دانشآموز بدهیم و بعد او را رها کنیم بلکه نباید در فرایند تربیت او را رها کنیم.
وی تاکید کرد: آموزش معطوف به تقویت گرایشات خوب و آموزش کنجکاوی و خلاقیت در هفت سال اول باید ضابطهمند و هدفمند شوند و البته روشها در هفت سال دوم تغییر مییابند.
سند تحول آموزش و پرورش کارآمد نیست
در ادامه این کرسی، حجتالاسلام والمسلمین فیض گفت: آن چیزی که به عنوان سند تحول در آموزش و پرورش داریم کامل و جامع و کارآمد نیست و باید طرحی جدید ارائه کنیم لذا این طرح باید نشان دهد در مقام طراحی کلان در سطح آموزش و پرورش است نه اجرای یک ایده در چند مدرسه یا یک مدرسه، همچنین طرح باید نشان دهد نقایص سند تحول را ندارد و میتواند جایگزین آن شود.
وی افزود: اگر قرار است طرحی جایگزین شود نیازمند آسیبشناسی دقیق از طرح تحول هستیم ولی این آسیبشناسی را شاهد نیستیم و تا آسیبها را ندانیم نمیتوان طرح جایگزین موفق داشته باشیم. البته چیزی که در آموزش و پرورش میبینیم حاصل اجرای سند تحول نیست از این رو باید به صورت ایجابی نسبت به سند تحول بازبینی کنیم و ببینیم چه مقدار ضامن تربیت دینی موفق است.
فیضی اضافه کرد: اکنون که قرار است طرح مدیریت تمایلات به عنوان طرح جایگزین سند تحول مطرح شود باید مفاهیم و مبانی آن به خوبی توضیح داده شود ولی اینگونه نیست. در اینجا محور، مدیریت تمایلات است ولی موضوع در طرح سند تحول، ارتقاء و تحقق حیات طیبه برای افراد است از این رو برخی واژهها مانند حیات، زندگی و شخصیت و اصطلاحاتی به کار رفته که به خوبی در طرح جایگزین تبیین نشده است.
وی تاکید کرد: در طرح ارائه شده، نقطه کانونی، گرایشات است ولی برشی از معنای انسانشناسی فلسفی ارائه نشده است بلکه بحث انسانشناختی عامی ارائه شده است. همچنین بیان شده گرایشات هم اولویت و هم اولیت دارند و سایر مفاهیم مانند عقل و دین و نیاز و رنگ و حرکت و ... براین مبنا تعریف میشوند.
ناقد ادامه داد: گفته شده اگر بخواهیم عقل را تعریف کنیم خودش یک گرایش و عاملی برای انتخاب برتر است؛ عقل همان چیزی است در وجود انسان است که به واسطه آن بتواند از میان گرایشات خودش انتخاب کند ولی پرسش این است که آیا علم و عقل و دین میتوانند در طول گرایش تعریف شوند؟ به نظر بنده نمیتواند.
فیضی تصریح کرد: آیا تمایل و گرایش داشتن، خصلت اولیه انسان است و بقیه خصال در طول آن تعریف میشوند، من معتقدم خیر، ساختار وجودی انسان بعد جسمی و روحی دارد و اصل، بعد روحی اوست، سؤال این است که نسبت روح با قوای انسان چیست؟ براساس نگاه فلسفی، گرایشات متاخر از نظام بینشی هستند و همه فلاسفه مانند امام و آیت الله مصباح و ... بر این باور هستند.
علم؛ عامل سجود ملائکه بر انسان
این پژوهشگر حوزه تاکید کرد: انسان به خاطر علم مسجود ملائکه شده است و به تعبیر برخی روایات، انسان اگر به معرفت خود عمل نکند این معرفت هم به درد او نخواهد خورد.
فیضی اضافه کرد: در مورد عقل هم، عقل را به عنوان گرایش تعریف کردهاید ولی به لحاظ فلسفی، عقل دو نوع نظری و عملی است، عقل نظری مربوط به مقام شناخت و عقل عملی مربوط به مقام عمل است. در عقل نظری بکن نکن نداریم ولی در عقل عملی، امر و نهی وجود دارد؛ آیتالله جوادی آملی گفته همین عقل عملی هم یک بعد شناختی و هم دستوری دارد؛ حال سؤال این است که عقل برای انتخاب گرایش تکیه به شناخت قبلی یعنی علم دارد و در این صورت چگونه میتواند در طول تمایلات و گرایشات تعریف شود؟
تفاوت عقل و نکراء
وی با بیان اینکه حدیث جنود عقل و جهل، توصیف ساختار وجودی انسان است، افزود: امام(ره) هم بر این نکته تاکید دارند؛ در اینجا محوریت با عقل است نه عقلی که مقابل هوای نفس است بلکه عقلی که مقابل جهل است.
فیضی در خاتمه تاکید کرد: معتقدم مبنای انسانشناسی این طرح ایراد دارد؛ این طرح قصد دارد بگوید نسبت به سند تحول برتری دارد بنابراین باید بین مبانی و مسائل هر دو مقایسه کنیم.
سند تحول منسجم نیست
حجتالاسلام پناهیان در سخنان مجدد خود به برخی نقدها پاسخ داد و گفت: فرمودید این طرح ناقد سند تحول است ولی بنده در مقام نقد آن نبودهام بلکه درصدد ارائه طرح خودم بودهام. همچنین چون به انسانشناسی بحث بنده نقد داشتید پیشنهادم این است که جلسه مستقلی به بحث انسانشناسی بگذاریم و همه نقدها را بررسی کنیم ضمن اینکه پرسش من این است که اگر همه نقدهای انسانشناسی شما را بپذیریم ایراد آن به طرح چیست؟
وی با بیان اینکه جلسهای هم باید به نقد طرح تحول بپردازیم، تصریح کرد: از نظر بنده، طرح تحول، نظام تربیتی نیست زیرا اجزای آن به هم مرتبط نیست و هم در مفاهیم و مبانی انسجام و ارتباط دقیق نیست و روایت بنده این است که هرقدر حرفهای خوب بوده به صورت پراکنده آورد است.
پناهیان تاکید کرد: این سند، هیچ نظام تربیتی به دست انسان نمیدهد، مبانی آن بسیار بعیده است مانند اینکه خدا عالم را آفریده است. لذا این هنر نیست بلکه هنر رسیدن از مبانی به طرح و تعیین رابطه آنهاست. البته طرح بنده مقابل طرح تحول نیست؛ مقام معظم رهبری فرمودند برای اجرایی شدن سند تحول طرح بنویسید و ایرادات آن را اصلاح کنید و در این راستا باید بکوشیم.
وی با بیان اینکه گرایش قبل از علم است، ادامه داد: مثلا علم، اکتسابی است ولی همین انسان علمگریزی دارد یا انسان قبل از آنکه علم حصولی به یک رنج داشته باشد میل به دوری از رنج دارد و این به معنای اولیت گرایشات است. این گرایشات برخی بالفعل و برخی بالقوه هستند و قبل از علم پدید میآیند ولی ما برای تاثیر روی گرایشات، باید ابتدا از علم و عمل شروع کنیم.
وی در پایان افزود: اگر آموزش و پرورش در دوره دبستان موفق به شیرین کردن کسب علم در بچهها بشود در دبیرستان کمترین دشواری را برای درسخوانشدن بچهها خواهیم داشت.
نشستی به منظور تشریح برنامههای حوزه قرآن و عترت به مناسبت هفته دولت با حضور محمدمهدی اسماعیلی، معاونان و مدیران معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.
به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی معاونت قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در ابتدای جلسه و پس از تلاوت قرآن حجتالاسلام مهدی شجاع، مدیرکل هماهنگی و ارتباطات، علیرضا معاف به ارائه گزارشی از فعالیتهای جاری و پیشروی معاونت قرآن پرداخت و اهتمام و توجه همه ارکان و کارکنان این معاونت را مبتنی بر سیاستها و منویات مقام معظم رهبری و اهداف دولت سیزدهم عنوان کرد.
معاون قرآن و عترت پیگیری طرح ملی ایجاد پایگاههای قرآنی مساجد منطبق بر فرمایش رمضانیه مقام معظم رهبری، برنامهریزی کوتاهمدت و بلندمدت در زمینه تربیت حفاظ قرآن، تأسیس قرارگاه قرآنی فضای مجازی (مسک)، تأسیس اندیشگاه قرآنی، تأسیس شورای ایدهپردازی قرآنی، طراحی خانههای خلاق قرآنی، حمایت از تربیت استعدادهای نوجوان در حوزه قرائت و حفظ قرآن، طراحی و تدوین سند عملیاتی قرآنیسازی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، طراحی و نگارش سند عملیاتی قرآنیسازی وزارت میراث فرهنگی، طراحی و نگارش قرآنیسازی فرایندهای اقتصادی دولت، برنامهریزی حمایت از پویش جلسات خانگی، طراحی سامانه سرگرمی آموزش قرآن، برنامهریزی در راستای تاسیس مرکز ترجمه و گسترش قرآن کریم، صحیفه سجادیه و نهجالبلاغه و چند کلانبرنامه دیگر از رئوس مهمترین برنامههایی بود که توسط معاف به عنوان طرحهای بدیع در کنار برنامههای جاری همچون جشنواره آیات، طرح آموزشی بشری و ...تشریح و در مورد آن گفتوگو شد.
در ادامه محمدمهدی عزیززاده، قائم مقام معاونت قرآن و عترت و تنی چند از مدیران کل، مشاوران و معاونان با توجه به حوزه تخصصی خود به طرح و تشریح برنامههای عملیاتی آموزشی، پژوهشی و تبلیغی و ترویجی پرداختند.
سپس وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن گرامیداشت مقام شامخ شهیدان باهنر و رجایی به عنوان تراز و الگوی عملی کارگزاران دولت به دیدار اخیر هیئت دولت با مقام معظم رهبری اشاره و توفیق این دیدار و بیانات معظم له را موحب شعف و دلگرمی مجموعه دولت دانست و به رصد و توجه مخصوص ایشان از مجموعه فعالیتهای فرهنگی دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اشاره و افزود: این نگاه عمیق تکلیف و وظیفه ما را بیش از پیش سنگین و مهم میکند.
اسماعیلی با اشاره به انتظار خاص از مجموعه معاونت قرآن و عترت، طولانیترین شرح وظایف در حکم معاون قرآن و عترت را مؤید این امر دانست و ضمن قدردانی از برنامههای خاص انجام شده در مدت هفتماهه مسئولیت معاف گفت: برنامههای کلان و راهبردی معاونت قرآن باید مستمر و گستردهتر سیری صعودی بگیرد، چراکه امور حوزه قرآنی از زمره مهمترین برنامهها و فعالیتهای فرهنگی جمهوری اسلامی است و بر این اساس توقع و انتظار بسیار زیادی از این معاونت مد نظر است.
اسماعیلی تشکیل این جلسات را به منظور مرور برنامهها و بازتاب گسترده فعالیتهای قرآن و عترت مهم خواند و افرود: انعکاس اخبار در این حوزه باید جامع و گستردهتر باشد و همچنین توجه به حوزه بینالملل نیز باید در اولویت اصلی فعالیتهای قرآنی قرار گیرد تا در این راستا ضمن ارتباط مستمر با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و تشکیل جلسات مشترک، بُعد بینالمللی آن را تقویت تا زمینه تخصصیتر شدن فعالیتهای قرآنی در سطح جهانی فراهم شود.
در ادامه اسماعیلی تعامل با فعالان و مجموعههای قرآنی و خصوصاً کانونهای مساجد را حائز اهمیت خواند و ادامه داد: قرآن با مساجد باید پیوندی توأمان و ناگسستنی داشته باشد، قرآن نور محض است و حتی زمان پیامبر به خاطر جذابیت این حقیقت مطلق، کفار به صورت مخفیانه و از سر اشتیاق و نیازی درونی به صوت دلپذیر قرآن پیامبر گوش فرا میدادند.
اسماعیلی توجه و پرداختن به زندگی بزرگان و مفاخر و اسوههای قرآنی نظیر کربلایی کاظم ساروقی که مصداق معجزه قرآن بودهاند موجب جریانسازی و تبلیغ و ترویج فرهنگ قرآن در سطح آحاد جامعه دانسته و آن را از تکالیف اساسی معاونت قرآن و عترت در زمینه تبلیغ و ترویج شعائر اسلامی برشمرد.
رئیس کمیسیون توسعه فعالیت های تبلیغی و ترویجی قرآن کریم نقش و جایگاه قرآن در هیئات مذهبی را مهم و سازنده عنوان کرد و افزود: باید به این موضوع به عنوان مطلبی اساسی توجه داشت و قرآن را بیشتر در دل هیئتها وارد کرد، چرا که از درون همین مجالس و هیئات، شهدا و بزرگان در جامعه ظهور میکنند و از این رو اهتمام ویژه پیوست و اتصال بیشتر قرآن با هیئات مذهبی میتواند، راهگشا و سازنده باشد.
اسماعیلی همچنین نقش سازنده و حضور روحانیون و مبلغان دینی در مناطق حساس را موجب جلوگیری از ایجاد و رشد فرق ضاله، منحرف و خانوادهبرانداز دانست و راه علاج را توسعه فعالیتهای تبلیغی ترویجی و اهتمام به منویات مقام معظم رهبری همانند تربیت ۱۰میلیون حافظ قرآن دانست که اجرا آن تا کنون قابل قبول نبوده و باید در این زمینه کارهای اساسی و بنیادین طراحی و اجرا شود.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان بنای کار معاونت قرآن عترت را امور تبلیغی و ترویجی دانست که با مجموعه مومن، جوان، متخصص و با انگیزه کنونی این معاونت، دستیابی به این مهم و نیل به اهداف والای تعمیم فرهنگ رفیع قرآن در سطح همه آحاد جامعه محقق خواهد شد
مصطفی حاجیحسنی معتقد است: جلسات قرآن در کشور ما دستکم با دو آسیب همراه است؛ نخست اینکه آموزش تلاوت به صورت تجربی است و دیگر اینکه تلاوتهای مجلسی کمتر مورد توجه استادان است. همچنین برخی دوست دارند برای تلاوت قرآن چارچوب تعیین کنند و این تصمیمات به منزله محدود کردن هنر تلاوت قرآن است.
نشست «تحلیل و آسیبشناسی وضعیت جلسات قرآن در ایران» از طریق صفحه اینستاگرام ایکنا برگزار و پخش شد. در این برنامه مصطفی حاجیحسنیکارگر، مدرس و قاری ممتاز قرآن به عنوان کارشناس به مسائلی نظیر مؤلفهها و کارکردهای جلسه قرآن، نسبت جلسات قرآن با مسابقات، اهمیت مطالعات آکادمیک در زمینه هنر تلاوت و لزوم توجه به قاریان جوان در تصمیمگیری و اجرای برنامههای قرآنی پرداخت. در ادامه، گزارش بخش نخست این نشست را میخوانید؛
ایکنا- در ابتدا و برای ورود به بحث با یک تعریف درباره جلسه قرآن استاندارد شروع کنیم و اینکه چه مؤلفههایی دارد و در ادامه به این مطلب برسیم که استاد جلسه قرآن باید از چه خصوصیاتی برخوردار باشد؟
یکی از مهمترین مؤلفهها عبارت از پرداختن جامع به قرآن است؛ یعنی آگاهی استاد جلسه باید بهنحوی جامعیت داشته باشد که از یکسو بتواند مباحث معرفتی و تفسیری را ارائه کند و از دیگر سو در زمینه ارائه مطالب مربوط به مسائل فنی و هنری تلاوت قرآن نظیر صوت، لحن، تجوید و وقف و ابتدا مهارت داشته باشد.
معمولاً جلسات قرآن به صورت هفتگی برگزار میشود و مدت زمان آن کمتر از سه ساعت است؛ از اینرو چارهای جز این نیست که به اختصار به همه ابعاد قرآن اعم از مسائل معرفتی و هنری پرداخته شود. اما این کار باید به صورت هنرمندانهای توسط استاد صورت پذیرد. با این حال در برخی جلسات صرفاً به موضوعات خاص توجه میشود؛ یعنی مثلاً ممکن است در یک جلسه فقط به مباحث صوت یا لحن پرداخته شود اما به باور من جلسهای از استانداردهای لازم برخوردار است که در آن ارائه مطالب به صورت جامع صورت گیرد.
مؤلفه دیگر عبارت از این است که استاد جلسه روانشناس خوبی باشد. البته به این معنا نیست که حتماً مدرک روانشناسی داشته باشد، بلکه بتواند فضای جلسه را به لحاظ روانی تحلیل و کنترل کند تا نهتنها از مخاطبان کاسته نشود، بلکه بر افراد حاضر در جلسه افزوده شود.
ایکنا- امروزه همه مسائل تخصصی شدهاند. در سالهای گذشته اگر یک نفر در همه ابعادی که از آنها سخن به میان آوردید اطلاعاتی داشت به عنوان یک استاد ذوفنون شناخته میشد، اما امروزه هر یک از این مقولهها نظیر صوت یا لحن به صورت جزئی و تخصصی مورد توجه قرار میگیرند. آیا به این قائل نیستید که جلسات تفکیک شوند و در هر جلسه به یک زمینه تخصصی پرداخته شود؟
توجه به همه این مقولهها مهم است، اما آیا مسائل مربوط به صوت در این حد هست که بتوان یک جلسه را فقط به آن اختصاص داد؟ مگر در این زمینه تا چه میزان بحث و مطلب وجود دارد؟ اینکه جلسات به سمتی بروند که در آنها فقط به یک زمینه تخصصی پرداخته شود، ضعف میدانم. البته نمیخواهم به اساتیدی که چنین رویهای دارند جسارت کنم؛ چهاینکه در کشور ما اساتیدی هستند که فقط به مباحثی نظیر صوت یا لحن میپردازند، اما باید با مطالعه در همه ابعاد مطالب را ارائه کنند.
یکی از آسیبهایی که در جلسات قرآن وجود دارد، همین عدم مطالعه اساتید است. متأسفانه در کشور ما تلاوت قرآن و آموزش آن صرفاً به صورت تجربی پیگیری میشود؛ وقتی از یک قاری میپرسیم، آگاهی شما در زمینه مباحث هنری و ... چگونه به دست آمده در پاسخ میگوید این آگاهیها حاصل حضور در جلسات اساتید است.
چرا نباید قاریان ما در زمینه مسائلی نظیر تجوید یا صوت و لحن مطالعه کنند و کتاب و مقاله بنویسند؟ چرا نباید نظرات خود را به صورت علمی ارائه کنند تا در جلسات علمی این نظرات به بحث گذاشته شود؟ بر این اساس، اساتید ما باید به صورت علمی به مسائل فنی و هنری تلاوت قرآن ورود و سپس بازخوردهای این فعالیتهای علمی را دریافت کنند.
ایکنا- شاید یکی از دلایلی که سبب شده کمتر به صورت آکادمیک به این مسائل پرداخته شود، تعارفاتی است که بین اساتید و قاریان قرآن وجود دارد؛ یعنی شاید اگر افرادی اهل مطالعه هم باشند، بترسند از اینکه نظری برخلاف نظر فلان استاد مطرح دهند. تحلیل شما در این زمینه چیست؟
با شما موافق نیستم. عمدهترین عامل خود اساتید هستند که در این زمینه گامی برنداشتهاند. طبعاً شاگرد هم از استاد خود الگوبرداری میکند و اگر ببیند استاد به این مباحث بیتوجه است او هم بیتوجه خواهد شد. از طرفی برخی اساتید در زمینه مباحث بلاغی، مفهومی و تفسیری آگاهیهای اندکی دارند. بارها پیشآمده که از فلان استاد در مورد لحن مناسب برای تلاوت یک آیه پرسیدهام، اما پاسخ منطقی و علمی دریافت نکردهام؛ یعنی اگر پاسخی هم داده شده بدون تحلیل بوده است. متأسفانه هیچکس نیست که پیرامون این مسائل محتوای علمی تولید کند.
یکی دیگر از ضعفهای بزرگ ما نیز به داوریهای مسابقات برمیگردد؛ یعنی چون از فضای علمی دور هستیم، داوریها هم بهنحوی است که اگر داوران یک مسابقه را تغییر دهید، نتایج هم تغییر میکند. البته اخیراً کارهای خوبی صورت گرفته است؛ از جمله اینکه در آئیننامه بازنگریهایی انجام شد و باید از استاد قرهشیخلو تشکر کنم که کار را پیش برد، اما متأسفانه این کار هم تا یک مرحلهای پیش رفت و متوقف شد. بنابر این باید تصمیمات بهتری گرفته شود تا مسابقات علمیتر برگزار شود؛ در این صورت مسابقات خروجیهای مطمئنتری هم خواهد داشت.
ایکنا- در جمعبندی صحبتهای شما میتوان اینگونه گفت که بر فعالیتهای قرآنی اعم از جلسات قرآن، مسابقات و ... به جای علم، سلیقه حاکم است. اکنون که از مسابقات سخن به میان آوردید، قدری هم درباره نسبت میان مسابقات و جلسات توضیح دهید.
مسابقه ذاتاً رویداد خوبی است و نمیتوان به صورت صد درصد آن را نفی کرد. تاکنون خروجیهای خوبی هم از مسابقات دیدهایم، اما بحث اصلی بر سر نوع برگزاری مسابقات است که ایراداتی دارد و این ایرادات بر جلسات قرآن هم اثر گذاشته است.
برای نمونه یکی از ایراداتی که میتوان به مسابقات وارد کرد این است که یک قاری در مرحله شهرستانی با سه دقیقه تلاوت، در مرحله استانی هم با همین میزان تلاوت و در مرحله کشوری نهایتاً با بیست دقیقه تلاوت میتواند رتبه اول را کسب کند. این یعنی قاری حتی یک ساعت هم تلاوت نمیکند، اما اول میشود. حال آیا میتوان گفت این رویه به ارزشیابی مطلوبی منجر میشود؟
یکی دیگر از ایرادهای مسابقات را در قالب مثالی توضیح میدهم؛ تصور کنید نیروی انتظامی رانندهای را به عنوان الگو معرفی کند که هیچ جریمهای ندارد. سپس شما بررسی میکنید و میبینید دلیل جریمه نشدن این راننده این است که اصلاً با سرعت راندن و سبقت غیر مجاز گرفتن از سن و سالش گذشته است. حال آیا این راننده مهارت لازم برای شرکت در مسابقات رالی را دارد؟ خیر.
مسابقات قرآن در کشور ما هم شبیه همین مثال است. در نهایت قاریای برگزیده میشود که در تجوید و صوت و لحن کمترین خطا را داشته است و برای کاهش خطا هم لازم است تا بسیاری از این آیتمها در سطح سادهای اجرا شود. حال اگر نفس خوبی داشته باشد، میتواند نمره لازم در وقف و ابتدا را هم کسب کند و اول شود.
بنابر این آییننامه مسابقات بهنحوی است که قاری با کمترین ایراد میتواند اول شود و در نهایت به عنوان قاری برتر معرفی خواهد شد. در این صورت نباید از این قاری انتظار داشته باشیم که در مجامع بینالمللی بتواند تلاوتهای طولانی داشته باشد. معمولاً قاریان مصری تلاوتهای طولانیتری دارند، این در حالی است که قاریان ما نهایتاً بتوانند بیست تا سی دقیقه تلاوت کنند. بر این اساس آییننامه مسابقات ایراد دارد و نمیتوانیم روی خروجیهای مسابقات حساب چندانی باز کنیم.
ایکنا- آیا میتوانیم بگوییم مسابقات قرآن سبب شده تا قاریان مسابقهای و مجلسی داشته باشیم؟
دقیقاً همینطور است و میتوان گفت در کشور ما دو نوع تلاوت وجود دارد؛ یکی تلاوت مسابقهای و دیگری تلاوت مجلسی. نکته جالب اینکه وقتی قاریان ما در مسابقات به موفقیت میرسند، پس از آن به سمت تلاوتهای مجلسی روی میآورند. البته این را هم نباید فراموش کرد که فضای فرهنگی کشور ما هم این اجازه را نمیدهد تا یک قاری یک ساعت تلاوت کند؛ چه اینکه در کشور مصر هم چنین جوی وجود دارد و به تعبیر دیگر، آن زمان که عبدالباسط از ساعت یک تا چهار بامداد به تلاوت میپرداخت و هزار نفر هم مستمع پای منبرش مینشستند گذشته است.
ایکنا- به تعبیری «چون که صد آمد نود هم پیش ماست»؛ یعنی اگر قاری مجلسی تربیت کنیم طبعاً در مسابقات هم میتواند اجرا کند اما غفلت از مجلسی خواندن مانع تربیت قاریان توانمند است.
بله و یکی از ضعفهای مسابقات هم همین نکته است. از طرفی چون قاری مجلسیخوان کمتر داریم، افرادی که در جلسات قرآن حاضر میشوند هم اندک هستند. اگر جمعیت حاضر در جلسه قرآن را با هیئتهای مذهبی مقایسه کنید متوجه میشوید در هیئتها حداقل هزار نفر حاضر میشوند، اما این تعداد مخاطب هرگز در جلسات قرآن دور هم جمع نخواهند شد.
یکی از عواملی که سبب شده تا تلاوتهای مجلسی مورد توجه قرار نگیرد، اساتیدی هستند که با این شیوه از تلاوت مخالفت دارند و دوست دارند برای تلاوت قرآن چارچوب معرفی کنند. این در حالی است که نمیتوان برای هنر و فعالیتهای هنری محدودیتی ایجاد کرد. متأسفانه برخی اساتید برای تلاوت چارچوبهای خاصی تعیین میکنند و مثلا میگویند از این چارچوب عبور نکنید که با این کارها دست قاری بسته میشود.
با اینکه قاری به هنگام تلاوت کارهای اضافه انجام دهد، مخالفم، اما نوآوری و سبک زمانی ایجاد میشود که ساختار و کلیشهها از بین بروند. در عصر طلایی مصر قاریانی بودهاند که تلاوتهایشان محل توجه اساتید ماست اما گاهی اوقات وقتی از همین قاریان تقلید میشود، مخالفتهایی به وجود میآید. شاگرد هم مجبور است طبق نظر استاد پیش برود و بر همین اساس مجالی برای بروز خلاقیت باقی نمیماند.
در حال حاضر در کشور ما قاریان مطرحی در حد و اندازه قاریان مصری حضور دارند، ولی اگر فضا بازتر شود میتوانیم بر تعداد این قاریان بیفزاییم. همچنین نباید فراموش کنیم که مردم تلاوت قرآن را میفهمند و اگر در جلسات تلاوتهای خوب بشنوند حتماً اقبال گستردهای نسبت به قرآن نشان میدهند.
نماینده اعزامی جمهوری اسلامی ایران به بیست و هشتمین دوره مسابقات بینالمللی قرآن کریم کشور کرواسی تعیین شد.
دبیر جشنواره ملی تلاوتهای مجلسی از آغاز فرایند هفدهمین جشنواره ملی تلاوتهای مجلسی در بیش از ۳۰۰ شهرستان خبر داد.
به گزارش ایکنا، هفدهمین جشنواره ملی تلاوتهای مجلسی در تمامی استانها و در بیش از ۳۰۰ شهرستان از دهم شهریور تا پایان بهمنماه ۱۴۰۱ به همت مجمع قرآنی هیئت صاحبالزمانی تهران (تقاطع خیابان ولیعصر و خیابان مولوی) برگزار میشود.
این جشنواره برای تعیین برترین قاری جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۱ از دیدگاه مردمی در دو بخش بانوان و آقایان، کار خود را آغاز خواهد کرد. بر این اساس برترین مرتلان و برترین حافظ کل قرآن سال ۱۴۰۱ از دیدگاه مردمی و فنی رقابت خود را آغاز میکنند.
زمانبندی اجرایی جشنواره به این شکل خواهد بود که در مرحله شهرستانی و استانی هر یک از استانها از ۱۰ شهریور تا ۱۵ مهرماه منتخبان خود را برای ورود به مرحله کشوری که در اواسط آبان ۱۴۰۱ برگزار خواهد شد، معرفی میکنند. مرحله ملی و انتخاب برگزیدگان همزمان با ایامالله دهه فجر طبق سنوات گذشته انجام خواهد شد.
داود جعفری، دبیر جشنواره ملی تلاوتهای مجلسی درباره وجه تمایز این دوره با ادوار قبل گفت: ضمن بهرهگیری از نظرات کارشناسی استادان و متخصصان امر در این دوره تحول ویژهای را در بخش قرائت آقایان و بانوان شاهد خواهیم بود. بعد از مرحله استانی بخش فنی تلاوت و قرائت آقایان و بانوان بهطور جداگانه بررسی و بیست منتخب نهایی برای بخش حضوری و مردمی در یکی از استانها همچون سال گذشته طی سه روز با هم رقابت خواهند داشت تا شش نفر برگزیده بخش هفتمین فجر تلاوت در آقایان و بانوان از دیدگاه مردمی معرفی شود.
وی ادامه داد: امسال بانوان نیز به شکل حضور در مرحله فینال به تلاوت خواهند پرداخت و همچون آقایان ارزیابی مردمی نیز برای آنان در نظر گرفته شده است. در بخش قرائت ترتیل در نظر است با حمایت خیران، آلبوم بیان وحی ۲، با تلاوت هشت نفر از منتخبان رشته قرائت ترتیل اهل تشیع و هفت نفر از منتخبان و مرتلان اهل سنت تولید، و در مراسم پایانی یعین فجر تلاوت از آن رونمایی شود.
جعفری تصریح کرد: در رشته حفظ قرآن با تغییرات عمده مواجه هستیم. یک مرحله دیگر برای کشف برترین حافظ سال جمهوری اسلامی با شرایط قبلی در نظر گرفته شد و آن بخش پایانی انتخاب از بین دو برگزیده مقتدر پایانی برای کسب جایگاه برترین حافظ در مراسم اختتامیه هفتمین فجر تلاوت خواهد بود.
دبیر جشنواره ملی تلاوتهای مجلسی اظهار کرد: بخش بینالملل جشنواره با کمی تأخیر حد فاصل مهر تا پایان آبانماه سال جاری با عنوان دومین قارئالجمهور با مشارکت گسترده قاریان داخلی و خارجی و با شیوهای متفاوت از قبل و رایگیری مردمی برای تمام کشورهای اسلامی و انتخاب برترین قاری مردمی جهان اسلام رقم خواهد خورد.
وی افزود: نکته مهم این است که بهخاطر محدودیتهای سلیقهای این امر با محوریت کشور عراق و در پنج قاره به طور جداگانه در ابتدا انجام و فینال آن با مشارکت برجستهترین استادان قرآن ایران و جهان اسلام انجام خواهد شد.
جعفری گفت: در تلاش هستیم با یکی از شبکههای ماهوارهای بخش فینال را به روی آنتن برده و ضمن برگزاری آنلاین بتوانیم بستر مشارکت مردمی را با پلتفرمی جدید برای قرآندوستان داخلی و خارجی ارائه دهیم.
دبیر جشنوارههای قرآنی مردمی فجر از برگزاری دومین جشنواره خوشنویسی لوح و قلم، اولین جشنواره شعر آلاء، اولین جشنواره موسیقی دینی و آئینی فردی و گروهی و اولین جشنواره اجراهای قرآنی ویژه علاقهمندان به امر مجریگری محافل و مجالس قرآنی در بخش فرهنگی این جشنوارهها خبر داد و افزود: دغدغه ما تنها محدود به حفظ، ترتیل و قرائت در مجمع قرآنی هیئت صاحب الزمانی تهران نشده و مهمترین اندیشه ستاد برگزاری، اعضا و سیاستگذاران جشنواره افزایش حداکثری مخاطبان عام به شیوههای مختلف برای قرآن ما را برآن داشت تا به جنبههای هنری قرآن که میتواند جاذبههای مختلفی را ایجاد کند، امید داشته باشیم.
وی بیان کرد: با توجه به بودجه محدودی که در اختیار داریم امیدواریم بتوانیم با مشارکت بیشتر خیران و دلسوزان قرآن عزیز، گامهای موثر و کاربردی را برای قرآن و معرفی چهرههای مختلف برداریم.
| خان بابا از تشکیل مجمع بانوان قرآنی در آبان ماه خبر داد و گفت:این مجمع با ارایه طرح های استانی تلاش می کند تا از ظرفیت بانوان استفاده کرده و برخی طرح ها را به اجرا درآورد. |
به گزارش خبرنگار قرآن و معارف خبرگزاری شبستان، «مژگان خان بابا» دبیر شورای راهبری فعالیت های قرآنی بانوان در نشست خبری هم اندیشی بانوان قرآنی کشور با ارایه گزارشی از فعالیت های انجام شده برای ایجاد مجمع بانوان قرآنی گفت: فهرستی ۵۰۰ نفره داشتیم که از بین آنها ۸۰ نخبه انتخاب می شود. تاریخ تشکیل این مجمع ۱۲ آبان خواهد بود و این مجمع یا ارایه طرح های استانی تلاش می کند تا از ظرفیت بانوان استفاده کرده و برخی طرح ها را به اجرا درآورد.
«زینب بهجت پور»، رییس اداره قرآن و عترت حوزه های علمیه خواهران نیز در این نشست گفت: همیشه جای چنین جلساتی خالی بود که آقای معاف تلاش زیادی در برگزاری این جلسات داشتند لذا در این زمینه توجه به اقتضائات بسیار مهم است. ما نیازمند یک خروجی خوب از برگزاری این برنامه ها و جلسات هستیم. هدف فقط ایجاد یک تشکیلات نمادین نیست و بدون خروجی برگزاری این جلسات فایده ای ندارد. هدف ما حضور و بروز بانوان در عرصه های مختلف پژوهشی است.
وی با بیان اینکه ما نباید دچار سطحی نگری شویم، تصریح کرد: بلکه باید یک ساختار ضابطه مند روشنی در سطح ملی و استان ها داشته باشیم تا بتوانیم به اهداف مورد نظر در حوزه های قرآنی دست یابیم. قرآن برای هدایت و برپاسازی انسان ها نازل شده است در صورتی که مساعدت های لازم در این زمینه صورت بگیرد و این زاویه ها تقویت شود، این امر می تواند بنای زندگی اسلامی ایرانی بر پایه قرآنی را شکل بدهد.
بهجت پور گفت: در صورتی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی 80 درصد از خواسته های ما را برآورده کند، ما می توانیم 20 درصد را خارج از وزارتخانه تامین کنیم. گاها دیده می شود یک مجموعه ای برای دیده شدن تلاش های زیادی می کند ولی از آنجا که پشتیبانی های لازم صورت نمی گیرد، موفقیت های خاصی حاصل نمی شود؛ در واقع بیشتر برنامه های صورت گرفته حالت موازی کاری دارد، در صورتی که از مجمع بانوان حمایت شود، اقدامات خوبی رقم می خورد. با توجه به اینکه در زمینه الگوی زن مسلمان اقدامات خوبی صورت گرفته است اما هیچ گاه نتوانسته به عنوان یک الگو وارد جامعه شود در صورتی که مجمع بانوان می تواند این اقدامات را به صورت الگو به جامعه وارد کند.
همچنین در این نشست «شهناز عزیزی»، استاد دانشگاه سوره و مشاور دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز گفت: 44 میلیون نفر از جمعیت کشور را بانوان تشکیل می دهند. امسال 64 درصد پذیرفتگان دانشگاه خانم ها بودند. ما در نظام تشکیلاتی 100 بانوی نخبه داریم اما متاسفانه در دولت جدید از ظرفیت هیچ کدام از این بانوان نخبه استفاده نمی شود و یا اصلا آنها دیده نمی شوند. سوال اینجاست که چرا مسئله حجاب و عفاف، مشکلات بنیان خانواده ،طلاق و آسیب های اجتماعی حل نمی شود، دلیل اش این است که خانم ها در راس تصمیم گیری قرار ندارند. در قرآن کریم زن و مرد هر دو، مورد خطاب قرار گرفته اند. در زمینه مشورت، درمسئولیت های اجتماعی و سایر موارد زن و مرد به یک نسبت مورد خطاب خداوند قرار گرفتند و حتی زنان به عنوان الگو معرفی شدند لذا لازم است همان طور که پیامبر اکرم (ص) زنان را در مسئولیت های دینی وارد کردند، ما نیز به اندازه کافی از ظرفیت زنان در مسئولیت های اجتماعی استفاده کنیم. اگر حیات طیبه می خواهیم باید در عرصه های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی از ظرفیت زنان و مردان به یک اندازه استفاده کنیم.
عزیزی تصریح کرد: تا زمانی که خانم ها در مقام سیاست گزاری، تصمیم گیری و تصمیم سازی قرار نگیرند، مشکلات جامعه حل نمی شود لذا آینده مدیریتی کشور مترتب بر بکارگیری زنان دینی کشور است لذا یکی از برنامه های مهم این است که ما آموزش آسان قرآن را وارد خانواده ها کنیم و با توجه به اینکه دروس عربی برای دانش آموزان بسیار سخت است لذا می طلبد که دولت یک راه حلی را در طیف های مختلف به کار گیرد که یکی از این راهکارها توجه به قرآن، دین و عترت است که آوردهای خوبی برای جامعه خواهد داشت.
دکتر «بتول مشکین فام»، رییس پژوهشگاه زنان دانشگاه الزهرا نیز در نشست خبری هم اندیشی بانوان قرآنی کشور گفت: چند مسئله بدیهی را باید در اینجا مطرح کنم. همه در این زمینه متفق القول هستند ولی وقتی وارد آن می شویم دچار مشکل می شویم. اخیرا مسابقات قرآنی دانشگاه دختران ایران و عراق را برگزار کردیم که بسیار خوب بود ولی مشکلات فوق العاده ای داشت. بحث مهم، بین المللی کردن فعالیت های قرآنی است. الان برای برپایی اربعین همه نهادها بسیج هستند ولی آیا در سطح بین الملل در بخش بانوان توانستیم همه دستگاه ها را بسیج کنیم یا خیر؟ ما ثقل اکبر و اصغر را از هم جدا می کنیم و در سطح بین الملل و در بخش خواهران نتوانسته ایم کار شایسته ای انجام دهیم.
وی با اشاره به برگزاری مسابقات قرآنی دانشجویان دختر ایرانی و عراقی در مشهد گفت: همکاران وزارت فرهنگ فعالیتهای قرآنی را جزو فرهنگ عمومی نمی دانند و در واقع مد و لباس و برج میلاد را فرهنگ عمومی می دانند.
دانشیار دانشگاه الزهرا افزود: در میان کودکان عراقی حافظان خوبی حضور داشتند و داوران ایرانی برای تربیت مربی و داور عراقی اعلام آمادگی کردند و فضای خوبی برای این همکاریها وجود دارد.
مشکین فام اظهار کرد: دیپلماسی قرآن را باید جدی بگیریم، ما با کشور مالزی به راحتی می توانیم در حوزه بانوان تعامل داشته باشیم. ما حتی با کشورهای غیر شیعه هم توانستیم در حوزه های قرآنی تعامل خوبی برقرار کنیم.
وی تصریح کرد: با توجه به اینکه گفته می شود دکتر اسماعیلی حامی بانوان است، بهتر است بگوییم که یکی از مصیبت های ما در برپایی مسابقات دانشجویان دختر ایران و عراق کمبود بودجه بود. من از شما خواهشمندم به خانم ها اعتماد کنید و به آنها استقلال دهید؛ خانم های ایرانی ظرفیت این را دارند که بتوانند در همه زمینه ها ورود کرده و موفق شوند.
«راحله دیوسالار»، مربی متخصص در امر آموزش عمومی قرآن نیز گفت: دانش آموزان 12 سال در مدرسه درس قرآن می خوانند ولی متاسفانه وقتی وارد دانشگاه می شوند، چیزی بلد نیستند؛ به همین دلیل لازم است که مربیان آموزش و پرورش روش های نوین «طرح بشری» را یاد بگیرند و آن را در مدارس پیاده کنند.
وی افزود: از طریق طرح «بشری» که یک طرح آسان است توانستیم تجوید را به سادگی در چهار صفحه به کودکان آموزش دهیم. لذا در شهرری، میبد، ماهشهر و یزد طرح بشری اجرایی شده است.
«مینو اصلانی» رییس شورای بانوان اربعین نیز درباره حضور بانوان قرآنی در اربعین حسینی به عنوان فرصت ها و توانمندی ها سخن گفت.
همچنین، دکتر «فروغ پارسا»، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و رییس مرکز مطالعات قرآن نیز گفت: 90 درصد دارالقرآن و دارالحفظ ها توسط بانوان اداره می شود. طی چهار دهه ای که از پیروزی انقلاب اسلامی می گذرد ما هر سال شاهد گسترش بانوان در رشته های الهیات و گرایش قرآن و عترت هستیم؛ مخاطب 70 تا 80 درصد این رشته ها بانوان می باشند. ما در انجمن بانوان که بیش از 100 تا 150 اساتید قرآن گردهم آمدند، کارگروهی برای مطالعات اسلامی زنان راه اندازی کردیم که مباحث مربوط به خانواده، تربیت و عفاف و حجاب مورد بررسی قرار می گیرد لذا چالش های موجود در حوزه زنان فقط به دست خود زنان حل می شود.
«فرخنده کریم زاده» داور پیشکسوت قرآن از استان اصفهان با بیان اینکه ما طرح ملی بیمه قرآنی نداریم، تصریح کرد: حتی ما چیزی به عنوان وام ویژه قرآنی نیز نداریم. بانوانی که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی در حوزه قرآن فعالیت می کردند، اکنون در سنین بازنشستگی به سر می برند و به دنبال درمان خود هستند ولی هیچ مرکز درمانی ویژه برای مراجعه آنها وجود ندارد لذا برای کمبود این نظارت کیفی باید اقدامی صورت پذیرد. این مشکل برنامه ریزی است و آسیب های زیادی به جامعه وارد کرده است.
وی با بیان مشکلاتی که برای گرفتن مجوز موسسات قرآنی وجود دارد،اظهار کرد: علاوه بر مشکلات مالی هیچ نظارتی درباره کیفیت این موسسات وجود ندارد.
کریم زاده با اشاره به غیرضروری بودن برگزاری مسابقات متعدد قرآنی در سطح کشور گفت: هدف مسابقات ایجاد انگیزه است و باید آموزش نیز در این زمینه سرلوحه باشد.
همچنین در این نشست «زهره الهیان»، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی گفت: در گذشته از دولت آقای احمدی نژاد انتظار داشتیم بیشتر به حوزه فرهنگ توجه کند ولی متاسفانه هیچ گاه مورد توجه قرار نگرفت. همیشه شعار فرهنگ داده می شود ولی برای بستر انتقال فرهنگ کاری نمی شود.
وی گفت: اگر به دنبال سبک زندگی سالم به عنوان مولفه تمدن نوین اسلامی هستیم، می توانیم آن را از قرآن استخراج کنیم .
وی اظهار کرد: خانواده بستر انتقال فرهنگ از نسلی به نسل دیگر است در صورتی که با قرآن کریم عجین شود، تمدن نوین اسلامی محقق می شود لذا مولفه های تمدن و سبک زندگی سالم را می توانیم از طریق آموزه های قرآن انتقال دهیم.
وی با انتقاد از کمبود بودجه در حوزه های قرآنی تصریح کرد: چرا ما اعتبار بودجه را به نوآوری در امور فنی و دانش بنیان تخصیص می دهیم ولی هیچ نوآوری ای در حوزه علوم انسانی و فعالیت های قرآنی صروت نمی گیرد. لازم است در راستای اربعین نوآوری شکل بگیرد. اربعین خود یک فرهنگ است و همه خرده فرهنگ ها را در خودش جمع کرده است که تمدن نوین اسلامی در آن تجلی می یابد.
| معاف گفت: بر اساس برآوردهای دقیق وزارت ارشاد و سازمان تبلیغات اسلامی حدود ۴ تا ۶ میلیون نفر مخاطب فعالیت های قرآنی در کشور وجود دارد که ۹۰ درصد مخاطبان قرآنی کشور بانوان هستند. |
به گزارش خبرنگار قرآن و معارف خبرگزاری شبستان، «علیرضا معاف » معاون قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی امروز دوشنبه هفتم شهریور در نشست خبری هم اندیشی بانوان قرآنی کشور گفت: امروز روز مهمی برای تشکیلات فراگیر فرهنگی، هنری و قرآنی بانوان کشور است، این روز به یادگار خواهد ماند و نقطه عطفی در فعالیت های قرآنی بانوان کشور محسوب می شود.
وی اظهار کرد: ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ موسسه قرآنی، هزاران مسجد و هیت و دهها هزار پایگاه بسیج در کشور فعالیت های دینی، ارزشی و قرآنی انجام می دهند.
معاف در ادامه افزود: در موسسات قرآنی بر اساس برآوردهای دقیق وزارت ارشاد و سازمان تبلیغات اسلامی حدود ۴ تا ۶ میلیون نفر مخاطب فعالیت های قرآنی در کشور وجود دارد که ۹۰ درصد مخاطبان قرآنی کشور بانوان هستند که این آمار و ارقام بسیار مهم است.
معاون قرآن و عترت وزارت ارشاد تصریح کرد: از سال ۱۳۸۴ که مسولیت حوزه قرآنی را بر عهده گرفتم تقربیا از همه موسسات قرانی بزرگ در شهر ها و روستاها بازدید کردم نوعا مخاطب این موسسات متعلمان، مربیان، اساتید ، بانوان و دختران هستند لذا در این عرصه مدیریت کار با خود بانوان خواهد بود.
معاف گفت: پیشنهاد دکتر اسماعیلی این است که این تشکیلات بزرگ فراگیر که فعلا مجمع بانوان فعالان قرانی کشور نامیده می شود به مجمع جهانی کوثر تغییر نام پیدا کند تا از باقیات و صالحات دوره مدیریت آقای دکتر در وزارت ارشاد به یادگار بماند. لذا این مجمع با مدیریت و تدبیر بانوان بزرگوار اداره خواهد شد.
وی اظهار کرد: این جلسه مقدمه ای ایست بر نشست ملی که در مهر ماه با حضور بانوان بزرگوار از سطح کشور برگزار خواهد شد و این تشکیلات فراگیر مردمی با مدیریت اساتید و خانم ها و با همکاری بسیج، سازمان تبلیغات اسلامی و سازمان اوقاف و با مدیریت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شکل خواهد گرفت.
