إِیَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاكَ نَسْتَعِینُ (بخش پانزدهم)
تنها تو را ميپرستيم و تنها از تو ياري ميجوييم.
یاریجستن از غیر خداوند(قسمت ششم)
حُکم زيارت قبور(قسمت اول)
نکتۀ ديگري که مخالفان توسل بر آن اِشکال ميگيرند، زيارت قبور انبيا(ع)، ائمه(ع) و اولياءالله و تبرّکجستن به آنهاست. اما در پاسخ به این ایرادگیری باید گفت که قرآن و سنّت نهتنها اين عمل را رد نميکند، بلکه بر صحت آن نيز تأکيد ميورزد. خداوند در قرآن ميفرمايد:
(وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِیمَ مُصَلًّى)
و از مقام ابراهيم، نمازگاهى اختيار كنيد.
اينكه خدا ميفرمايد مقام ابراهيم را نمازگاه خود قرار دهيد، دعوت به چيست؟
مقام ابراهيم، جايگاه همان سنگ مباركى است كه در زمان ساختن كعبه زير پاى حضرت ابراهيم(ع) قرار داشت و خداوند به بركت قدوم آن حضرت به آن سنگ قداست بخشيد و در اين آيه به انتخاب اين مکان براي جايگاه نماز امر کرده است.
ازسوى ديگر، در سنّت نبى مكرم اسلا(ص) و اهلبيتِ او تبركجستن به برخى از مقدّسات ديده میشود؛ براي مثال، يكى از سنّتهاي مؤكّد پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) در مسئلۀ حج و عمره که در منابع اهل سنّت نيز بدان اشاره شده است، «استلامِ» حجرالاسود است؛ مثلاً عكرمه از ابنعباس نقل مي كند كه:
«رَأَيْتُ النَّبِيَّ(ص) يَسْجُدُ عَلَى الْحَجَرِ»
ديدم كه نبي مکرم(ص) بر سنگ (حجرالاسود) سجده ميکند.
بخارى نيز از عبدالله بن عمر روايت ميكند:
«رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ(ص) يَسْتَلِمُهُ وَ يُقَبِّلُهُ»
رسول خدا(ص) را مشاهده كردم که آن (حجرالاسود) را استلام ميکند و آن را ميبوسد.
اين مضمون از امام صادق(ع)نيز روايت شده است که فرمود:
«كَانَ رَسُولُ اللهِ يَسْتَلِمُهُ فِي كُلِّ طَوَافِ فَرِيضَةٍ وَ نَافِلَةٍ»
رسول خدا(ص) در هر طوافِ واجب و مستحبي، آن (حجرالاسود) را استلام ميكرد.
ماجراى استلام حجر ازسوي حضرت سجاد(ع) در حضور هشام و اِكرام و تجليل مردم از وجود مباركش در تاريخ مشهور است؛ همان صحنهاى كه موجب شد زبان شمشيرگونۀ فرزدق از كام برون آيد و آن قصيدۀ بلند را در وصف امام(ع) بسرايد.
سيرۀ عملي رسول خدا(ص) و اهل بيت(ع) و صحابه بر جواز زيارت قبور دلالت دارد؛ ازجمله نقل شده است:
«زارَ النَّبِىُّ قَبْرَ اُمِّهِ فَبَكَى وَ اَبْكَى مَنْ حَولَهُ... و اسْتَأْذَنْتُهُ [رَبّي] اَنْ اَزُورَ قَبْرَهَا فَاَذِنَ لِى فَزُورُوا الْقُبُورَ فَاِنَّهَا تُذَكِّرُ الْمَوْتَ»
نبي مکرم(ص) قبر مادرش را زيارت كرد و گريست و اطرافيانش را [نيز] گرياند... سپس فرمود: [از پروردگار] اجازه گرفتم تا به زيارت قبر او بروم و به من اجازه داد. پس شما [هم] قبور را زيارت كنيد كه همانا اين زيارت موجب يادآوري مرگ است.
همچنين اَنس از رسول خدا(ص)نقل ميكند:
«مَنْ زارَنِى بِالْمَدِينَةِ مُحْتَسِباً كُنْتُ لَهُ شَهِيداً اَوْ شَفِيعاً يَومَ الْقِيَامَةِ»
هركس مرا براي وجهالله [و به نيت قربت] در مدينه زيارت كند، گواه يا شفيع او در روز قيامت خواهم بود.
طبرانى و بيهقى نيز از عبدالله بن عمر نقل ميكنند كه رسول خدا(ص) فرمود:
«مَنْ حَجَّ فَزارَ قَبْرى بَعْدَ وَفَاتى كَانَ كَمَنْ زارَنى فى حَياتى» .
هركس كه حج گذارد، آنگاه قبر مرا پس از وفاتم زيارت كند، مانند كسى است كه در زنده بودنم به ديدارم آمده است.
ادامه دارد...
منبع : بخش هایی از کتاب مشکاة، جلد1، تفسیر سوره مبارکه حمد، استاد و مفسّر دکتر محمد علی انصاری
