این استاد حوزه ودانشگاه سه راهبرد این آیه را مورد اشاره قرار داد و گفت: در این آیه سه راهبرد «معقول، مقبول و تعارض» وجود دارد که مبلغ باید به آنها توجه کند. در مورد راهبرد معقول باید گفت که شما در مسیر دعوت و تبلیغ نیاز به روش های متنوع دارید. کسی که در مسیر هدایت و تبلیغ قرار دارد باید دست پري در این مسیر داشته باشد و از حکمت استفاده کند. حکمت روش استوار و پایدار، جدی و محکم از جهت معنا و لفظ است و اولین راهبرد در تبلیغ این است که روش مبلغ، حکیمانه باشد. سخن، محتوا و قالب نيز باید استوار و پایدار باشد .
دکتر انصاری ،در مورد نقش و جایگاه وعظ گفت: وعظ در حقیقت کار پیامبر است و وعظ چیزی نیست جز نقد. یک واعظ منتقد اجتماعی است و کار واعظان نیز نقد است هرچند عده ای در برابر نقد ترش می کنند. عده ای در قبال وعظ مقابله می کنند و آنرا نمی پسندند و اگر کسی ضعف کار شما را بگوید، بی اختیار مقاومت می کنید در حالی که نقد در جامعه لازم است و تا به چوبه نقد کشیده نشویم، اصلاح نمی شویم. در کلام خدا هم آمده است که اگر شما نقد جامعه و ضعف های اجتماعی را بیان نکنید پس چه کسی بگوید و باید این مسایل گفته شود.
این کارشناس علوم قرآنی در ادامه با اشاره به اینکه گاهی بسیاری از افراد به جای ارائه نقد عملکرد به نقد عامل می پردازد، گفت: بسیاری به جای نقد رفتار به نقد عامل می پردازند و به همین دلیل روابط را تیره می کنند در حالی که در نقد و انتقاد و وعظ باید اعمال زیرذره بین قرار گیرد نه اشخاص. در مورد موعظه حسنه و نقد موثر نیز باید به جای استفاده از روش بیان مستقیم از روش غیرمستقیم استفاده کرد و قرآن نیز از شیوه خطاب غیرمستقیم استفاده کرد.
حضرت علی (عليه السلام) هم در برگشت از جنگ صفین برای فرزندش امام حسن (عليه السلام) می نویسد و این یک خطاب غیرمستقیم می باشد. این مفسر نوپرداز قرآن کریم در مورد موعظه حسنه گفت: در موعظه حسنه، راهبرد معقول آن است که خطاب ما، خطاب غیرمستقیم باشد و البته نباید حیثیت اجتماعی و شخصیت افراد را تحقیر کرد، کسی که به حقارت نفس بدل شد از شرش در امان نیستیم.
دکتر انصاری با بیان اینکه موعظه حسنه باید دارای قالب حسن و پسندیده باشد، تصریح کرد: قالب موعظه حسنه باید زیبا و جالب باشد. در خراسان که محل کلام و سخن است و قدرتمندان سخن خراسانی هستند، حوزه آن مهد این موضوع است. انتخاب زبان کلام و بیان خیلی مهم است و می توان تلخ ترین موضوع را با این کلام گفت و این یک هنر و معجزه کلام است.
استاد انصاری ضمن توصیه به مبلغان گفت: در موعظه حسنه نباید از واژه منفی استفاده کرد و باید برای مخاطب دلنشین و واژه های آن گوش نواز باشد. در مجموعه سخنان بزرگان دین یک واژه آزاردهنده نداریم و همه گوش نواز است. حافظ نیز به انتخاب واژگان مناسب، زیبا و خوش نشین معروف است و شما نیز در انتخاب کلمات دقت کنید.
وی با تاکید بر این نکته که موعظه حسنه، قالب حسن نیاز دارد و کلمات زیبا می تواند موثر واقع شود، گفت: موعظه حسنه دارای نقد غیرمستقیم و قالب زیبا و شیرین است.
این مفسر قرآنی پس از بیان ویژگی های راهبردهای معقول و مقبول درتبلیغ به تشریح ویژگی های راهبرد سوم یعنی تعارض پرداخت و گفت: کلمه جدل یعنی زمین زدن در حالی که هدف مبلغان بلند کردن است و راهبرد تبلیغی تعارض دارای چند نکته است. اینکه مطالب خصم را گرفتن و علیه او استفاده کردن. ما تا زمانی که مدعیات را نشناسیم و تا زمانی که از رسانه های مسموم و فضاهای مجازی اطلاع پیدا نکنیم نمی توانیم با آنها جدل کنیم. اولین نکته جدل این است که از طرف متقابل اطلاع پیدا کنیم. امروز اگر می بینیم فرزندی مواعظ پدر و مادر را قبول ندارد دلیل آن این است که فکر می کند این مواعظ تنها به نفع پدر و مادر است و در این راستا به اعتمادسازی نیاز داریم.
این محقق و پژوهشگر اسلامی در ادامه با اشاره به اینکه اعتمادسازی می تواند در مخاطب تاثیر بگذارد و او را متوجه منافع کند، اظهار داشت: سه پایه برای اعتمادسازی وجود دارد که شامل صداقت، امانت و وفاداری است و با این عوامل حس اعتماد ایجاد شده و مخاطب آماده می شود. پس از اعتمادسازی باید با روش احسن کار کرد. در قرآن نیز به پیامبر توصیه شده که راهبرد تو شامل سخن استوار، متقن، وزین وسنجیده است. همچنین نقد کن اما با شیوه ای که دل را آزار ندهد و دلنشین باشد.
در نهضت عاشورا نیز می بینیم که امام حسین(ع) در سخنان خود با حکمت موعظه حسنه و جدال به صحنه می آیند و غوغایی بپا می کنند. جملات امام حسین (ع) اوج حکمت، موعظه و جدل است.
| تاريخ: ۱۳۹۰/۹/۲ |




همايش علمي كاربردي تبليغ










