مفسر قرآن کریم با اشاره به آیات وصف‌کننده ویژگی‌های بهشت به تفسیر انهار چهارگانه بهشت و مراتب بهشتیان پرداخت و بر جسمانی بودن برخی لذات بهشتی تأکید کرد.به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) آیت‌الله العظمی جوادی آملی امروز، ۲۲ ادریبهشت ماه در درس تفسیر خود گفت: انسان صرفا با عمل خوب به مقصد نمی‌رسد و عامل هم باید معتقد باشد و حسن فاعلی داشته باشد.

وی در بخش دیگری از سخنانش افزود: در جریان بهشت، قرآن آیات فراوانی دارد لذا فرمود جنت متعدد است و از تعبیر «جنتان» استفاده فرمود و ادامه داد برای هر مومنی چند بهشت است و برای اوحدی از آنان جنت لقاء وجود دارد که با تعبیر« فادخلی جنتی» بیان شده است.

این مفسر قرآن با اشاره به اسرار این تعدد تصریح کرد: سر متعدد بودن درجات جنت برای این است که درجات ایمان مومنان متفاوت است بنابراین تعداد محدودی «عند ملیک مقتدر» هستند.

این مفسر گفت: قرآن، جنت را وصف کرده و فرموده است این بهشت به متقین اختصاص دارد که وقتی کنار آیات دیگر گذاشته شود نشان می‌دهد که عمل صالح و ایمان را شامل است؛ فرمود نهرهایی زیر درختان و قصرهای بهشتیان جاری است که چهار نوع است، نهر آب، عسل، شیر و خمر که از یک سنخ نیستند.

آیت‌الله جوادی آملی عنوان کرد: چشمه‌هایی است که در قرآن از آن تعبیر شده «عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ»(چشمه‏‌اى كه مقربان [خدا] از آن نوشند)(۲۸/مطففین) یعنی وقتی مقربون با چشم اشاره کردند آن خواهد جوشید و مانند دنیا نیست که دنبال آن بروند و این مختص مقربان است و با ابرار فرق دارد.

فرق درجات ابرار و مقربان

وی افزود: در سوره مطففین نیز ابرار را از مقربان جدا کرده است؛ خود ابرار هم تحت پوشش مقربان هستند زیرا فرموده است که مقربون به کتاب ابرار دسترسی دارند و آن را مشاهده می‌کنند بنابراین ابرار درجه‌ای همتای مقربان ندارند و چشمه‌های آنان با هم فرق دارد.

آیت‌الله جوادی آملی بیان کرد: عیون بهشت را هم خود بهشتی‌ها می‌جوشانند و این جوشش ناشی از اعمال صالح آنان است؛ البته در میان انهار چهارگانه ذکر شده، آب برای رفع عطش است و چیزی نیست که انسان از آن لذت ببرد همچنین عسل و شیر که لذتبخش است اما به پای خمر نمی‌رسند.

این مرجع تقلید با بیان اینکه آنطور که قرآن بهشت را وصف کرده لذات آن جسمانی است اظهار کرد: اینکه این اوصاف تمثلاتی از مراحل بالاتر باشد مسئله دیگری است مانند کسی که در خواب ببیند آب زلال نوشیده و در دریا شنا کرده و در عالم واقع، علم نصیبش شود؛ این تمثلات عیب ندارد اما در خارج در بهشت نهر و درخت و ... وجود دارد.

این مفسر اظهار کرد: وقتی میلیون‌ها نفر وارد محشر شدند چاه و چشمه و لوله کشی برای جمعیت کافی نیست بنابراین باید نهر باشد آن هم نهرهایی که در آنجا مگس و غبار و ... بر آن نمی‌نشیند تا آلوده شود؛ نهر عسلی که از روزه و نماز فرد است و بر روی چنین عسلی، مگس نمی‌نشیند.

انواع خمر

این مفسر قرآن با اشاره به تعبیر«آسن» به معنای بدبو و چیزی که طعم آن تغییر می‌یابد گفت: در میان این اوصاف این انهار البته بدبونشدن خیلی مهم نیست و عسل هم که مصفاست و موم ندارد و مخلوط نمی‌شود و مگس روی آن نمی‌نشیند هم چندان مهم نیست اما مسئله مهم این است که نهرهایی از خمر وجود دارد که هرکس آن را بنوشد از آن لذت می‌برد و انسان را مست می‌کند؛ مستی که دو قسم است؛ یک وقت خمری است که رجس من عمل الشیطان و پلید است زیرا نور عقل را می‌گیرد ولی خمری هست که عقل را مبهوت می‌کند و جلوی عقل را نمی‌گیرد.

جنس خمر بهشتیان

استاد برجسته تفسیر عنوان کرد: عقل در دو وقت، فتوا ندارد یکی اینکه با شرب خمر زایل شود که جنون است اما گاهی در مشهد عرفان قرار می‌گیرد و در این مشهد، فرد شاهد جمال و جلال بی ازلی حق است و عقل غرق نور شهود قرار گرفته است و عقل فقط لذت می‌برد که خمر بهشت از این سنخ است.

صاحب تفسیر تسنیم گفت: به همین دلیل در میان انهار چهارگانه بر خمر تاکید کرده است زیرا خمر نشاط و شادابی و مقام رضوان می‌آورد به همین دلیل سیدمرتضی خمریه می‌سازد. در صمدیه بیان لطیفی است فرموده عقل وقتی در کنار هوس قرار گرفت آن را ظل قرار می‌دهد و هویت او را می‌زداید و جنس خمر بهشتیان از این نوع است.

وی با بیان اینکه میان مفهوم و شهود فرق است، گفت: ما در دعا از خدا می‌خواهیم که «هبنی کمال الانقطاع» اما با این گفتار جانمان شیرین نمی‌شود زیرا با مفهوم جان را شیرین نمی‌کند و باید بنوشیم تا لذت ببریم.

وی افزود: فرمود چیزهایی هست که از ما نمی‌خواهید زیرا نمی‌دانید و از آن سر در نمی‌آورید، زیرا دعاها حدی دارد و هر کس به اندازه درکش درخواست می‌کند ولی بالاتر از آن چیزهایی هست که خدا به بهشتیان عنایت می‌کند.

نعمت‌های بهشتی
این مفسر تاکید کرد: پس در بهشت یکی همین جنات جسمی و لذایذ معنوی و قرب الهی است که ما آن را درک می‌کنیم اما مابقی آن به قلب ما خطور نکرده است در این صورت حیف نیست، این مقامات را انسان به این بازی‌های دنیوی بفروشد که این شخص مرید من است و من باید بالا بنشینم و این لقب را باید به من بدهید آیا این صفات و آرزوها جز جنون و سفاهت چیز دیگری است.

وی تاکید کرد: حوزه علمیه می‌تواند این بار را بر دوش بکشد و امثال مرحوم قاضی تربیت کند، این آیات و روایات می‌تواند این کار را بکند و ما هم اگر امروز بهره نبریم ضرر کرده‌ایم.

این مفسر قرآن با اشاره به تعبیر غفران در بهشت برای بهشتیان که باعث زحمت برخی مفسران شده گفت: این زحمت از آنجاست که اینها بخشیده شده و وارد بهشت شده‌اند؛ فخر رازی تعبیر لطیفی به کار برده و گفته است که در بهشت نسیل اصلا وجود ندارد یعنی بهشتیان هر چه می‌خورند خروجی زشتی مانند دنیا ندارد.