جز دروغ نمى‏گویند

 مشركان براى خداوندِ یگانه شریكانى قرار داده بودند. بعضى از آنان فرشتگان را دختران خدا مى‏دانستند، برخى از مسیحیان، حضرت عیسى(ع) را پسر خدا مى‏پنداشتند، و گروهى از یهودیان نیز آن‏قدر به عزیر، احترام مى‏گذاشتند كه او را پسر خدا مى‏نامیدند.
    مشركان مى‏گفتند: «ما از آیین پدرانمان پیروى مى‏كنیم، چون دانش آنان از ما بیش‏تر بود و بهتر از ما مى‏فهمیدند.» خداوند مهربان  در پاسخ این سخنان فرمود:

    به نام خداوند بخشنده‌ی مهربان
 ستایش مخصوص خدایى است كه این كتاب استوار را بر بنده‏اش نازل كرد و هیچ گونه كجى در آن قرار نداد تا از سوى خود، به عذابى سخت بیم دهد و به مومنانى كه كارهاى شایسته انجام مى‏دهند، مژده دهد كه پاداشى نیكو دارند؛ همیشه در آن مى‏مانند. و به كسانى كه گفته‏اند خداوند فرزندى گرفته است، بیم دهد. نه آنان و نه پدرانشان به آن آگاهى ندارند. سخن بزرگى است كه از دهانشان خارج مى‏شود. جز دروغ نمى‏گویند.

    آیات 1 الى 5

 خودت را هلاك مى‏كنى

 پیامبر اكرم(ص) آن‏قدر براى راهنمایى و هدایت مردم تلاش مى‏كرد و آن‏قدر از نادانى و سركشى آنان رنج مى‏برد كه خداوند مهربان فرمود:

 اگر آنان به این سخن ایمان نیاورند، شاید تو براى كار آنان، خودت را از اندوه هلاك كنى!

    آیه‌ی 6

 كدام یك نیكوكارترند

 خداوند مهربان، زمین را آفرید و در آن نعمت‏هاى فراوانى قرار داد. او تمام این نعمت‏ها را براى آن آفرید كه انسان‏ها را آزمایش كند و معلوم سازد كه كدام یك نیكوكارترند؛ ولى نعمت‏هاى این جهان ماندنى نیست و روز قیامت آن‏چه روى زمین است، نابود مى‏شود. در قرآن چنین مى‏خوانیم:

 ما هر چه در روى زمین است، زینت آن قرار دادیم تا آنان را امتحان كنیم كه كدام یك نیكوكارترند و ما آن‏چه را روى زمین است، حتماً بیابانى بى‏گیاه خواهیم كرد.

    آیات 7 و 8

 اصحاب كهف

 كهف یعنى غار و اصحاب كهف جوانمردانى بودند كه از ظلم و ستم پادشاهِ زمان خود و نادانى و جهل مردمشان به غارى پناه بردند و از خداوند مهربان، یارى و هدایت خواستند. خداوند، آنان را سیصد سال در آن غار خواباند و سپس بیدارشان كرد تا براى مردمى كه به قیامت ایمان ندارند، نشانه‏اى باشند. در قرآن چنین مى‏خوانیم:

 آیا مى‏پندارى كه اصحاب كهف و رقیم از نشانه‏هاى عجیب ما بودند؟ آن‏گاه كه جوانمردان به سوى غار پناه بردند و گفتند: پروردگارا! از سوى خود به ما رحمتى عطا كن و براى ما در كارمان هدایتى فراهم ساز. پس چندین سال در آن غار بر گوش‏هایشان زدیم؛ سپس آنان را بیدار كردیم تا معلوم كنیم كدام یك از دو گروه، مدت ماندنشان را درست‏تر حساب كرده‏اند.

    آیات 9 الى 12

 به غار پناه بردند

 اصحاب كهف، به خداوند یگانه ایمان آورده بودند، اما چون در دربارِ پادشاهى مشرك و بت‏پرست زندگى مى‏كردند، نمى‏توانستند ایمان خود را آشكار كنند؛ اما خداوند مهربان به دل‏هایشان قوت بخشید و به آنان توانایى داد كه اعلام كنند از آیین شرك و بت‏پرستى بیزارند و به خداى یكتا ایمان آورده‏اند. وقتى شاه و اطرافیانش متوجه‌ی ایمان آنان شدند، براى این كه از ظلم شاه در امان باشند تصمیم گرفتند به غارى پناه ببرند تا دور از مشركان و نادانان زندگى كنند.

    بنابراین، روزى با هم قرار گذاشتند و مخفیانه از شهر خارج شدند. گفته‏اند در راه به چوپانى برخوردند كه او نیز از بت‏پرستى بیزار بود و از آنان خواست اجازه دهند كه همراهشان برود و آنان پذیرفتند. چوپان گوسفندانش را به صاحبانشان برگرداند و همراه سگش به آنان پیوست. اصحاب كهف خواستند سگ را برگردانند، اما سگ برنمى‏گشت و به دنبالشان رفت. سرانجام پس از ساعت‏ها پیاده‏روى به غارى رسیدند، و چون بسیار خسته بودند، به زودى به در آن غار به خواب رفتند. در قرآن داستان را چنین مى‏خوانیم:

 ما خبر آنان را به درستى برایت حكایت مى‏كنیم: آنان جوانانى بودند كه به پروردگارشان ایمان آوردند و ما بر هدایتشان افزودیم و به دل‏هایشان قوت دادیم. آن‏گاه كه قیام كردند و گفتند: پروردگار ما، پروردگار آسمان‏ها و زمین است. هرگز خدایى را به جز او نمى‏خوانیم كه در این صورت حتماً باطل گفته‏ایم. این قوم ما، جز او خدایانى گرفته‏اند، چرا دلیل روشنى بر آن‏ها نمى‏آورند. پس ستمكارتر از كسى كه بر خدا دروغ ببندد كیست؟ و آن‏گاه كه از آنان و آن‏چه به جز خدا مى‏پرستند، دورى كردید پس به سوى غار پناه ببرید. پروردگارتان از رحمتش بر شما مى‏گستراند و برایتان در كارتان گشایشى فراهم مى‏كند.

    آیات 13 الى 16